ΟΟΣΑ: Άνισο εκπαιδευτικό χάσμα, πίσω μένουν όσοι χρειάζονται περισσότερο κατάρτιση

Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ για την πρόσβαση στη μάθηση δείχνουν ότι οι άνθρωποι που χρειάζονται δεύτερη ευκαιρία στην εκπαίδευση είναι εκείνοι με τις μικρότερες πιθανότητες να τη λάβουν.

Το χάσμα στην πρόσβαση στη μάθηση αμφισβητεί τα σχέδια της ΕΕ να επανεκπαιδεύσει το εργατικό δυναμικό της.

Οι ενήλικοι με περιορισμένες δεξιότητες, όπως χαμηλές επιδόσεις στην ανάγνωση, παίρνουν μέρος σε προγράμματα κατάρτισης πολύ πιο σπάνια από όσους έχουν υψηλό γραμματισμό. Έτσι διαμορφώνεται ένα εκπαιδευτικό χάσμα που θέτει σε αμφισβήτηση τα ευρωπαϊκά σχέδια για την επανεκπαίδευση του εργατικού δυναμικού.

Το θέμα συζητήθηκε από τους υπουργούς Παιδείας της ΕΕ στη διήμερη άτυπη συνάντηση στο Δουβλίνο, ενόψει του επίσημου Συμβουλίου Εκπαίδευσης του Νοεμβρίου. Ο Ιρλανδός υπουργός Τζέιμς Λόουλες, ανοίγοντας τη συνεδρίαση της Παρασκευής, τόνισε ότι πρέπει να διασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση για την απόκτηση βασικών δεξιοτήτων.

Η δυσκολία φαίνεται ήδη στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Σύμφωνα με την ανάλυση της Κομισιόν για την PISA 2025, χαμηλές επιδόσεις καταγράφει το 33,9% των μαθητών στην ΕΕ στα μαθηματικά, το 31,3% στην ανάγνωση και το 25,9% στις φυσικές επιστήμες. Η Ένωση απομακρύνεται από τον στόχο του 2030, που προβλέπει ποσοστό κάτω του 15% σε κάθε τομέα. Η Κομισιόν αναφέρει επίσης ότι το 43% των 13χρονων και των 14χρονων υστερεί στις βασικές ψηφιακές δεξιότητες.

Η επαφή με συνδεδεμένες συσκευές από μικρή ηλικία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι τα παιδιά ξέρουν να αξιοποιούν αποτελεσματικά την τεχνολογία. Τις αδυναμίες αυτές επιχειρεί να αντιμετωπίσει το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τις Βασικές Δεξιότητες, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2025. Ο Ιρλανδός υπουργός επισήμανε ότι μετρά όχι μόνο η συμμετοχή των ενηλίκων στην εκπαίδευση αλλά και η παραμονή τους σε αυτή.

Το EUPerspectives σημειώνει ότι η εγγραφή σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι μόνο η αρχή. Όσοι συμμετέχουν χρειάζεται να μπορούν να συνεχίσουν, παράλληλα με τη δουλειά και την οικογένεια, ιδίως αν επιστρέφουν στην εκπαίδευση ύστερα από μακρά απουσία.

Ευρήματα της έρευνας του ΟΟΣΑ για τις δεξιότητες ενηλίκων

Το εκπαιδευτικό χάσμα αφορά και το μορφωτικό επίπεδο και το επίπεδο δεξιοτήτων. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, μόλις το 26% των ενηλίκων 25 έως 65 ετών με χαμηλό γραμματισμό, έως το επίπεδο 1, έλαβε μέρος σε τυπική ή μη τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση το τελευταίο δωδεκάμηνο. Το αντίστοιχο ποσοστό για όσους έχουν υψηλό γραμματισμό, επίπεδο 4 και άνω, φτάνει το 70%.

Όσοι έχουν πιο περιορισμένες δεξιότητες κινδυνεύουν να μείνουν ακόμη πιο πίσω. Οι ευκαιρίες μάθησης απευθύνονται δυσανάλογα σε ανθρώπους που είναι ήδη καλύτερα προετοιμασμένοι να τις αξιοποιήσουν.

Η έρευνα του ΟΟΣΑ για τις δεξιότητες των ενηλίκων διεξήχθη το 2023 και δημοσιεύτηκε το 2024. Έδειξε ότι, στις συμμετέχουσες χώρες και οικονομίες του Οργανισμού, το 26% των ενηλίκων είχε χαμηλό επίπεδο γραμματισμού και το 25% χαμηλό επίπεδο αριθμητικών δεξιοτήτων.

«Όλοι έχουμε αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που μας έρχονται, όπως η ψηφιοποίηση, οι μεταβαλλόμενες δεξιότητες και τα μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα», δήλωσε ο Λόουλες. Περιέγραψε τα σεμινάρια ως ευκαιρία να συγκριθεί ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίθηκαν τα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα, και στην εκπαίδευση και επανεκπαίδευση ενηλίκων.

Η πρόσβαση εξαρτάται και από τις πρακτικές συνθήκες και από την εκπαιδευτική ικανότητα. Ο ΟΟΣΑ θεωρεί σημαντικά εμπόδια στην κατάρτιση τις επαγγελματικές υποχρεώσεις, τις οικογενειακές ευθύνες και το κόστος. Ένα μάθημα δεν ωφελεί όποιον δεν έχει χρήματα ή χρόνο για να το παρακολουθήσει. Κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τον Οργανισμό, οι μισοί ενήλικοι ούτε συμμετείχαν ούτε επιθυμούσαν να συμμετάσχουν σε μάθηση τον τελευταίο χρόνο. Στις χώρες όπου η συμμετοχή υποχωρεί, είναι πιθανότερο να έχει υποχωρήσει και ο γραμματισμός.

Από τις 31 χώρες που μετείχαν στην έρευνα του 2023, η Φινλανδία κατέγραψε τις υψηλότερες βαθμολογίες: 296 μονάδες στον γραμματισμό και 294 στην αριθμητική. Στην επίλυση προβλημάτων συγκέντρωσε 276 μονάδες, όσες και η Ιαπωνία. Κατά μέσο όρο, οι ενήλικοι 55 έως 65 ετών εμφανίζουν χαμηλότερη επάρκεια από τους νεότερους σε όλους τους τομείς που αξιολογήθηκαν. Την καλύτερη επίδοση είχαν οι ηλικίες 25 έως 34 ετών και ακολούθησαν οι 16 έως 24 ετών.

Πολύ υψηλότερη επάρκεια σε όλους τους τομείς παρουσίασαν οι ενήλικοι που γεννήθηκαν στη χώρα όπου διαμένουν και των οποίων οι γονείς γεννήθηκαν επίσης εκεί, σε σχέση με όσους γεννήθηκαν στο εξωτερικό από γονείς που γεννήθηκαν επίσης στο εξωτερικό. Οι διαφορές φτάνουν τις 44 μονάδες στον γραμματισμό, τις 38 στην αριθμητική και τις 32 στην προσαρμοστική επίλυση προβλημάτων.

Μεγάλο μέρος των διαφορών αποδίδεται στα διαφορετικά κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των δύο ομάδων. Όσοι μεγάλωσαν σε ευνοϊκές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες έδειξαν μεγαλύτερη επάρκεια σε όλους τους τομείς δεξιοτήτων.

Η ύπαρξη τουλάχιστον ενός γονέα με τριτοβάθμια εκπαίδευση συνδέεται με πλεονέκτημα 50 μονάδων στον γραμματισμό, 49 στην αριθμητική και 42 στην προσαρμοστική επίλυση προβλημάτων. Η σύγκριση γίνεται με ενήλικες των οποίων κανένας γονέας δεν έχει ολοκληρώσει την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Το χάσμα ανάμεσα σε ενήλικες με υψηλές και χαμηλές δεξιότητες δεν κλείνει μόνο με περισσότερα μαθήματα επανεκπαίδευσης, μολονότι αυτά μπορούν να αυξήσουν τις ευκαιρίες για όσους μένουν πίσω. Εκτός από την προσφορά εκπαιδευτικών προγραμμάτων, χρειάζονται προσιτή πρόσβαση στη μάθηση, χρόνος και υποστήριξη ώστε να ολοκληρωθεί το εργαστήριο ή το σεμινάριο. Αλλιώς, η ευρωπαϊκή προσπάθεια επανεκπαίδευσης του εργατικού δυναμικού κινδυνεύει να ωφελήσει περισσότερο όσους έχουν ήδη πλεονέκτημα.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow