Τεχνολογική κυριαρχία, δορυφορικό φάσμα και έλεγχος της ΤΝ στη συνέντευξη της Βιρκούνεν

Στη συνέντευξη που έδωσε στα «ΝΕΑ» και σε μικρή ομάδα ανταποκριτών ευρωπαϊκών εντύπων στις Βρυξέλλες, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Χένα Βιρκούνεν, έθεσε την ανησυχία της Ευρώπης για τις «επικίνδυνες» εξαρτήσεις από την αμερικανική τεχνολογία. Μίλησε για την αποφασιστικότητα να περιοριστεί η εξάρτηση, ιδίως στις κρίσιμες υποδομές, και ξεκαθάρισε ότι η Επιτροπή δεν σκοπεύει να ενδώσει στις αμερικανικές απειλές για τις δορυφορικές συχνότητες, ώστε το μεγαλύτερο μέρος να μείνει σε ευρωπαϊκούς φορείς.

«Είναι εξαιρετικά σημαντικό να οικοδομήσουμε τη δική μας τεχνολογική κυριαρχία», δηλώνει η Χένα Βιρκούνεν.

Οι πρόσφατοι περιορισμοί στην ανταλλαγή πληροφοριών με τους Ουκρανούς και στη συνδεσιμότητά τους μέσω του Starlink έκαναν ιδιαίτερα αισθητή την εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ στον κρίσιμο τομέα των δορυφορικών υπηρεσιών. Ανοιχτό μένει αν η Ευρώπη διαθέτει τις τεχνολογικές δυνατότητες για να καλύψει το κενό.

«Δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη, δεδομένων των εκτεταμένων εξαρτήσεων από ορισμένες εταιρείες τεχνολογίας, αλλά εργαζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση», απαντά η Φινλανδή επίτροπος, που έχει την ευθύνη για την Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία. «Επιδιώκουμε να οικοδομήσουμε τεχνολογική κυριαρχία για την Ευρώπη ώστε να μην έχουμε τέτοιου είδους επικίνδυνες εξαρτήσεις. Οι δορυφορικές και διαστημικές υπηρεσίες τέτοιου είδους είναι εξαιρετικά κρίσιμες. Θέλουμε να αναπτύξουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα τις δικές μας δυνατότητες», προσθέτει.

Τέθηκε και το ζήτημα ότι, κάθε φορά που η Ευρώπη κάνει βήμα προς μεγαλύτερη ανεξαρτησία, οι ΗΠΑ απειλούν άμεσα. Πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η απειλή του Αμερικανού πρεσβευτή στην ΕΕ για αντίποινα σχετικά με το φάσμα MSS, τις υπηρεσίες κινητής επικοινωνίας μέσω δορυφόρου.

Κανόνες με κυριαρχικό δικαίωμα

«Έχουμε το κυριαρχικό δικαίωμα να θεσπίζουμε τους δικούς μας κανόνες και αυτό ακριβώς κάνουμε. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να οικοδομήσουμε τη δική μας τεχνολογική κυριαρχία», υπογραμμίζει.

Υπενθυμίζει ότι η νομοθετική πρόταση για το φάσμα MSS βρίσκεται υπό συζήτηση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Κομισιόν πρότεινε να διατεθεί το 70% της χωρητικότητας σε ευρωπαϊκές εταιρείες, ενώ εταιρείες από τρίτες χώρες θα έχουν πρόσβαση μόνο στο ένα τρίτο του δορυφορικού εύρους. Η πρόταση περιορίζει, μάλιστα, την πρόσβασή τους σε εμπορικές υπηρεσίες και την αποκλείει από την άμυνα, την ασφάλεια και τις κρίσιμες επικοινωνίες.

Η εκτελεστική αντιπρόεδρος απορρίπτει το ενδεχόμενο η ΕΕ να υποκύψει στις πιέσεις των ΗΠΑ και να μεταβάλει την αναλογία 70%-30%. «Δεν πρόκειται να αλλάξουμε τη στάση μας», δηλώνει κατηγορηματικά.

Κίνδυνοι της τεχνητής νοημοσύνης

Υπερασπίζεται, παράλληλα, την ανάγκη να αποτραπούν οι κίνδυνοι της τεχνητής νοημοσύνης μέσω της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). «Ασκείται κριτική ότι η AI Act εμποδίζει την καινοτομία. Ωστόσο, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 80% των Ευρωπαίων θεωρεί πολύ σημαντικό να ρυθμίσουμε προσεκτικά την ΤΝ για λόγους ασφάλειας».

Από τον Αύγουστο, οπότε η Κομισιόν διαθέτει τις αναγκαίες εξουσίες επιβολής του νόμου, η Επιτροπή έχει στείλει αιτήματα παροχής πληροφοριών σε εταιρείες με τα πιο ικανά μοντέλα, κυρίως από τις ΗΠΑ και την Κίνα. «Θέσαμε ερωτήματα για τις παραμέτρους ασφάλειας και προστασίας, τον τρόπο αξιοποίησης εξωτερικών αξιολογητών, καθώς και την παρακολούθηση της κατάστασης όταν τα μοντέλα διατίθενται στην αγορά. Λάβαμε τις απαντήσεις και τις αναλύουμε».

Χαρακτηρίζει «απαράδεκτο» να έχουν καταγραφεί «αρκετά περιστατικά» στα οποία «πράκτορες» διέφυγαν από τα περιβάλλοντα δοκιμών ορισμένων εταιρειών και προκάλεσαν σημαντικές ζημιές σε άλλες. «Ορισμένες εταιρείες δεν αντιλαμβάνονται καν ότι οι “πράκτορές” τους έχουν διαφύγει. Αυτό αποτελεί ένα ζήτημα στο οποίο εστιάζουμε τώρα», αναφέρει, προσθέτοντας ότι υπάρχει στενή συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.

«Η πρόκληση, ωστόσο, έγκειται στο ότι σε διεθνές επίπεδο δεν υφίστανται αντίστοιχοι κανόνες». Όταν μεγάλοι «παίκτες» του κλάδου προειδοποιούν για τον ρυθμό ανάπτυξης της ΤΝ, η θέση της είναι κατηγορηματική: «αν οι ίδιοι κρίνουν ότι δεν είναι πλέον σε θέση να ελέγξουν τα συστήματά τους, τότε οφείλουν να επιβραδύνουν».

Η Χένα Βιρκούνεν υπενθυμίζει ακόμη ότι όλες οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας έχουν υπογράψει τον ευρωπαϊκό κώδικα για την εφαρμογή της AI Act. Σε αυτό στηρίζει και την επιμονή της να επιβληθούν οι κανόνες. Αν δεν υπάρξει συμμόρφωση στα πρώτα στάδια ελέγχου, «σε ακραίες περιπτώσεις έχουμε τη δυνατότητα να απαγορεύσουμε την πρόσβασή τους στις αγορές μας».

Παρεμβάσεις από το εξωτερικό

Με αφορμή ανησυχίες ότι διαδηλώσεις σε ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να ενισχύονται από αλγορίθμους, αλλά και από ξένες παρεμβάσεις, η Χ. Βιρκούνεν υπενθυμίζει τις υποχρεώσεις των μεγάλων διαδικτυακών πλατφορμών βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). «Οφείλουν να εφαρμόζουν πρακτικές που διασφαλίζουν ότι δεν ενισχύουν τέτοιου είδους καταστάσεις. Από την πλευρά μας παρακολουθούμε την κατάσταση. Εξετάζουμε το κατά πόσο οι διαδικτυακές πλατφόρμες ενδέχεται να υποστούν χειραγώγηση ή κακόβουλη χρήση σε τέτοιες περιστάσεις. Προς το παρόν δεν έχουμε μια σαφή εικόνα, αλλά είναι ένα ζήτημα που διερευνούμε με τις εθνικές Αρχές και την κοινωνία των πολιτών».

Δεν δείχνει, πάντως, να ανησυχεί για χρηματιστηριακή φούσκα στην ΤΝ. «Η ΤΝ είναι μια πραγματικότητα, εξελίσσεται και θα συνεχίσει να αναπτύσσεται. Βεβαίως, σε ορισμένους τομείς ενδέχεται να υπάρχουν υπερβολικά υψηλές προσδοκίες. Μπορεί να υπάρξει κάποια διόρθωση, αλλά δεν πρόκειται για φούσκα». Τονίζει ταυτόχρονα ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να επενδύει στην ΤΝ, με στόχο την ανάπτυξη ευρωπαϊκών «θεμελιωδών μοντέλων». «Δεν θέλουμε να εξαρτιόμαστε σε τόσο μεγάλο βαθμό από μοντέλα προερχόμενα από τις ΗΠΑ ή την Κίνα», δηλώνει.

Καθώς στο προσκήνιο βρίσκονται νέες πηγές εσόδων για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, η Χ. Βιρκούνεν ρωτήθηκε αν η Κομισιόν θα προσαρμόσει την πρόταση για τον «Ευρωπαϊκό Εταιρικό Πόρο». Το ερώτημα αφορούσε την εξαίρεση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μεσαίου μεγέθους και την επιβολή μεγαλύτερης φορολογίας σε μεγάλους διεθνείς παίκτες, καθώς και σε αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, ώστε να εισαχθεί ουσιαστικά για πρώτη φορά φόρος ψηφιακών υπηρεσιών.

Σημείωσε ότι η απόφαση ανήκει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο και ότι η ΕΕ ενεργεί πάντα με διαφάνεια. Ως προς το αν η Κομισιόν θα εξετάσει την ελληνική πρόταση ιδίων πόρων για ένα κεντρικό σύστημα δημοπρασιών για το 6G, είπε ότι γνωρίζει τη σχετική πρόταση. Πρόσθεσε, όμως, ότι «η Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (DNA) ή ο Κανονισμός για το Δορυφορικό Φάσμα δεν περιλαμβάνει τέτοια πρόβλεψη, δεν άπτεται άμεσα του δημοσιονομικού σκέλους».

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow