Το άρθρο 23 αποσύρθηκε, φορείς ζητούν μέτρα για δανειολήπτες και στέγη

Το άρθρο 23 αποσύρθηκε από το νομοσχέδιο για τους servicers και το ιδιωτικό χρέος, που τίθεται σε ψηφοφορία το βράδυ της 4ης Νοεμβρίου. Η ΕΚΠΟΙΖΩ υπενθυμίζει ωστόσο ότι ανάλογη ρύθμιση, την οποία χαρακτηρίζει «δωράκι» προς τα funds, παραμένει στον νόμο για τον εξωδικαστικό.

Με το άρθρο 23 η σύμβαση ρύθμισης οφειλών μετατρεπόταν σε εκτελεστό τίτλο. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα μπορούσαν έτσι να ξεκινήσουν αναγκαστική εκτέλεση χωρίς να έχει προηγηθεί διαταγή πληρωμής ή δικαστική απόφαση. Αν ο δανειολήπτης καθυστερούσε τρεις δόσεις, μια απλή καταγγελία της ρύθμισης από τον πιστωτή θα αρκούσε για να κινδυνεύσει σχεδόν αυτόματα με κατάσχεση της περιουσίας του.

Παγίδα στη ρύθμιση του εξωδικαστικού

Η Ένωση Καταναλωτών «Ποιότητα της Ζωής» (ΕΚΠΟΙΖΩ) σχολιάζει ότι η απόσυρση του άρθρου 23 ήταν αυτονόητο βήμα, ώστε να μην διαταραχθεί με τρόπο που χαρακτηρίζει ντροπιαστικό η έννομη τάξη. Συμπληρώνει ότι επρόκειτο για νομοθετικό πραξικόπημα, με κατάφωρη παραβίαση συνταγματικών, ουσιαστικών και δικονομικών δικαιωμάτων των οφειλετών.

Επιμένει πάντως ότι η αναδίπλωση αυτή, παρ’ ότι αυτονόητη, δεν είναι ούτε ικανοποιητική ούτε αρκετή για τα ουσιαστικά δικαιώματα των καταναλωτών. Αντίστοιχη διάταξη ήδη προβλέπεται και εφαρμόζεται στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

Η παραχώρηση προνομίων στους πιστωτές, δηλαδή σε servicers και τράπεζες, εις βάρος του οφειλέτη, που η κυβέρνηση δεν κατάφερε να περάσει στο παρόν νομοσχέδιο, έχει ήδη επιβληθεί «από το παράθυρο». Η τροποποίηση ψηφίστηκε μέσα στο καλοκαίρι και ισχύει από τον Σεπτέμβριο. Όπως επισημαίνει η ΕΚΠΟΙΖΩ, ο νόμος 5313/2026 για την «Αντιμετώπιση της Ενεργειακής Κρίσης και την Ενίσχυση του Διαθέσιμου Εισοδήματος των Πολιτών» τροποποιεί τον εξωδικαστικό μηχανισμό, όπως είχε οριστεί με τον ν. 4738/2020, και μετατρέπει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης σε εκτελεστό τίτλο.

Οι δανειολήπτες απέναντι στους servicers

Αν ο οφειλέτης αδυνατεί να τηρήσει τη ρύθμιση, ακόμη και πρόσκαιρα, οι πιστωτές έχουν δικαίωμα να επιβάλουν άμεσα κατάσχεση στην περιουσία του και στην κύρια κατοικία του, εξηγεί η ΕΚΠΟΙΖΩ. Δεν προηγείται έκδοση διαταγής πληρωμής, στάδιο στο οποίο θα μπορούσε να αμυνθεί με ανακοπή. Έτσι χάνεται ο έλεγχος της απαίτησης και της νομιμότητας με την οποία εκπίπτει από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης, όπως και η δυνατότητα να ζητήσει μέτρα αναστολής κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η πρόβλεψη αυτή, τονίζει η ένωση, έρχεται να προστεθεί σε πλήθος καταχρηστικών και παράνομων γενικών όρων της σύμβασης αναδιάρθρωσης που συνάπτεται στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Οι συμβάσεις αυτές, υπογραμμίζει, προστατεύουν πρακτικά μόνο τα συμφέροντα των πιστωτών και τοποθετούν τους οφειλέτες σε θέση συμβαλλόμενων κατώτερης κατηγορίας.

Την απόσυρση της διάταξης που καθιστά εκτελεστό τίτλο τις συμβάσεις ρύθμισης του εξωδικαστικού έχει ζητήσει το ΠΑΣΟΚ, με σχετική τροπολογία στο νομοσχέδιο για τους servicers.

ΕΚΠΟΙΖΩ: Η πρώτη κατοικία μένει απροστάτευτη

Ο νομικός σύμβουλος της ΕΚΠΟΙΖΩ, Βίκτωρας Τσιαφούτης, δηλώνει ότι η απόσυρση του άρθρου 23 δεν είναι ούτε νίκη ούτε θετικό βήμα, γιατί ήταν αυτονόητο να αποσυρθεί. Την περιγράφει ως πρόβλεψη που γυρίζει τον νομικό πολιτισμό δεκαετίες πίσω, αφού αφαιρεί από τον αδύναμο ένα ολόκληρο στάδιο προστασίας. Σε αυτό το στάδιο το δικαστήριο μπορεί να ελέγξει την απαίτηση του πιστωτή και ο οφειλέτης να ζητήσει ασφαλιστικά μέτρα, ώστε να μην ξεκινήσει η εκτέλεση. Πρόκειται για την ίδια διάταξη που παραμένει στον νόμο του εξωδικαστικού μηχανισμού και θέτει τον οφειλέτη σε εξίσου δεινή θέση.

Προκαταβολές σε υψηλά ποσά

Προβληματικό κρίνεται και το ότι, για να γίνει ρύθμιση, ζητείται προκαταβολή υψηλών ποσών, τόσο μέσω του εξωδικαστικού όσο και σε διμερές επίπεδο.

Ο κ. Τσιαφούτης αναφέρει ότι η κυβέρνηση βάζει όριο στην προκαταβολή στο 15% της οφειλής για τις διμερείς ρυθμίσεις με τους servicers και στο 10% για τον εξωδικαστικό. Όταν όμως τίθεται ανώτατο όριο, στην πράξη νομιμοποιείται η απαίτηση προκαταβολής. Θέτει το ερώτημα αν, σε οφειλή 100.000 ευρώ, ύψος στο οποίο κινούνται τα περισσότερα στεγαστικά και δεν είναι ασυνήθιστο, μπορεί κανείς να μιλά για προκαταβολή 10.000 έως 15.000 ευρώ.

Ρωτά επίσης αν όποιος δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τις δόσεις του δανείου και ζητά ρύθμιση έχει τη δυνατότητα να προκαταβάλει τέτοια ποσά. Κάποιοι ίσως μπορούν, απαντά. Η εμπειρία όμως της ΕΚΠΟΙΖΩ και η δική του δείχνει ότι οι άνθρωποι αυτοί δανείζονται για να καταβάλουν την προκαταβολή. Οδηγούνται σε νέο κύκλο δανεισμού, όχι πλέον από τράπεζες αλλά από ιδιώτες, και ουσιαστικά ανακυκλώνουν το χρέος.

Γι’ αυτό η ΕΚΠΟΙΖΩ ζητά να προβλεφθεί υποχρεωτική υποβολή πρότασης ρύθμισης χωρίς προκαταβολή, τουλάχιστον για τους ευάλωτους και τη μεσαία τάξη. Ο κ. Τσιαφούτης φέρνει παράδειγμα οφειλέτη με δάνειο πρώτης κατοικίας 30.000 ευρώ, για το οποίο ο servicer ζητά 10.000 ευρώ, διαφορετικά προχωρά σε κατάσχεση. Θεωρεί το νομοσχέδιο για τους servicers «τρύπα στο νερό», καθώς απλώς συγκεντρώνει και κωδικοποιεί ρυθμίσεις που προϋπήρχαν.

Η ομηρία των ευάλωτων δανειοληπτών από κερδοσκοπικά funds συνεχίζεται, προσθέτει. Πρακτικά σήμερα δεν υπάρχει κανένας θεσμός προστασίας της πρώτης κατοικίας. Ο νόμος Κατσέλη, από το 2020, ανήκει στο παρελθόν. Η ένωση θεωρεί ότι πρέπει να θεσπιστεί άμεσα νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας.

Η έρευνα του ΠΑΝΣΥΠΟ

«Ποιος κρατά τα κλειδιά των σπιτιών;» είναι το θέμα νέας μελέτης του Πανελλήνιου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ τ.ΟΕΕ τ.ΟΕΚ (ΠΑΝΣΥΠΟ) για τα κόκκινα δάνεια, τους πλειστηριασμούς και τη στεγαστική κρίση.

Από το 2021 έως και τον Οκτώβριο του 2026, αναφέρει, έγιναν στην Ελλάδα 23.065 κατακυρώσεις πλειστηριασμών κατοικιών.

Την ίδια χρονιά που χάνονταν χιλιάδες σπίτια, τέσσερις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων κατέγραψαν κέρδη προ φόρων 168,44 εκατ. ευρώ. Η Τράπεζα της Ελλάδος τους επέβαλε για όλο το 2025 πρόστιμα 233.400 ευρώ, δηλαδή περίπου το 0,14% των κερδών τους.

Η πολυσέλιδη μελέτη στηρίζεται σε στοιχεία του ΔΝΤ και της ΤτΕ, σε δημοσιευμένους ισολογισμούς εταιρειών, σε κοινοβουλευτικά έγγραφα και στη δική του απογραφή κατακυρώσεων. Καταλήγει ότι μέσα σε επτά χρόνια το δικαίωμα στη στέγη, που το άρθρο 21 του Συντάγματος θέτει υπό την ειδική φροντίδα του κράτους, έγινε περιουσιακό στοιχείο που αποκτάται σε χαμηλή τιμή και αποδίδει υψηλά.

Βασικά ευρήματα της μελέτης του ΠΑΝΣΥΠΟ

• Τα χρέη δεν σβήστηκαν, άλλαξαν χέρια. Τα κόκκινα δάνεια στις τράπεζες μειώθηκαν από 82,3 δισ. ευρώ το 2019 σε 6,3 δισ. τον Σεπτέμβριο του 2025.
• Οι εταιρείες διαχείρισης κρατούν σήμερα απαιτήσεις 92,9 δισ. ευρώ, από τις οποίες τα 81,4 δισ. ανήκουν σε επενδυτικά κεφάλαια.
• Αντιστοιχούν σε 3,2 εκατομμύρια δάνεια, περίπου 2,4 εκατομμύρια δανειολήπτες και κατοικίες αξίας 22,2 δισ. ευρώ που έχουν δοθεί ως εξασφάλιση.
• Μέσω του «Ηρακλή» τα δάνεια πέρασαν κατά μέσο όρο στο 38% της ονομαστικής τους αξίας. Ο δανειολήπτης εξακολουθεί όμως να χρωστά ολόκληρο το ποσό, μαζί με όλους τους τόκους. Αυτή η διαφορά αποδίδει το κέρδος του χαρτοφυλακίου.
• Τουλάχιστον το 60% των κατοικιών που πουλήθηκαν στις διαδικασίες που εξέτασε το ΔΝΤ περιήλθε σε εταιρείες ακινήτων.

Προτάσεις για στέγη και κόκκινα δάνεια

Η μελέτη καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις. Κοινός τους στόχος είναι να βγει η πρώτη κατοικία από τη λογική της εμπορευματοποίησης.

Μεταξύ άλλων ζητά:

• Οριζόντια βιώσιμη ρύθμιση για όσους ζουν στο σπίτι τους, με αναστολή της εκτέλεσης όσο εξετάζεται η αίτηση.
• Δημόσια εξαγορά της απαίτησης στο 40% έως 50% της ονομαστικής αξίας, ώστε ο οφειλέτης να καρπώνεται το όφελος.
• Σύσταση δημόσιου Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Κατοικίας, που θα αποκτά κατοικίες οι οποίες έχουν ήδη περάσει σε εταιρείες και θα τις διαθέτει για μόνιμη κοινωνική μίσθωση.
• Εισφορά από 10% έως 20% στα υπερκέρδη του τραπεζικού τομέα, για σταθερή χρηματοδότηση της κοινωνικής κατοικίας.
• Διαφάνεια στις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» και εθνικό μητρώο ακινήτων τραπεζών και servicers, όπου θα καταγράφονται η χρήση, ο ιδιοκτήτης και η κατάσταση κάθε κατοικίας.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow