Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης ανακοίνωσε και επισήμως τον τερματισμό του HELIOS Junior, που είχε ήδη προαναγγελθεί. Με μήνυμα προς τους ωφελούμενους, ηλικίας 18-21 ετών, γνωστοποίησε το τέλος του προγράμματος, το οποίο στήριζε τους ασυνόδευτους ανήλικους πρόσφυγες στο πέρασμα στην ενηλικίωση και στην αυτόνομη διαβίωση.
Η πρωτοβουλία Solidarity With Migrants έφερε στο φως το μήνυμα. Με αυτό δίνεται τελεσίγραφο σε περίπου 200 ωφελούμενους να αποχωρήσουν από τα καταλύματα που τους παρέχονται το αργότερο έως τις 9 Νοεμβρίου. Ανοιχτό μένει το ερώτημα τι θα απογίνουν χωρίς τα εφόδια του προγράμματος.
Το HELIOS Junior άρχισε να λειτουργεί τον Οκτώβριο του 2024. Στόχος ήταν η συνολική υποστήριξη 2.000 πρώην ασυνόδευτων ανηλίκων, 18-21 ετών. Περιλάμβανε στέγη και μηνιαίο επίδομα 150 ευρώ σε προπληρωμένη κάρτα, για την κάλυψη βασικών αναγκών σε διατροφή, ένδυση, υπόδηση, προσωπική υγιεινή, τηλεπικοινωνίες, μετακινήσεις εντός του τόπου διαμονής και βασικές σχολικές και φαρμακευτικές δαπάνες.
Η στέγαση προβλεπόταν για 18 μήνες και η προπληρωμένη κάρτα για 16. Στο διάστημα αυτού του ενάμιση χρόνου, οι ωφελούμενοι λάμβαναν συμβουλευτική και ενημέρωση. Συνδέονταν με εκπαιδευτικούς φορείς για προγράμματα εκμάθησης ελληνικών και επαγγελματική κατάρτιση, καθώς και με υπηρεσίες εύρεσης εργασίας. Υπήρχε επίσης υποστήριξη στην πιστοποίηση γνώσεων και δεξιοτήτων που συνδέονται με τους στόχους του ατομικού πλάνου ένταξης και παραπομπή σε υπηρεσίες σχετικές με τις ανάγκες και το πλάνο αυτό.
Πρόκειται για εργαλεία ένταξης για παιδιά που δεν μεγάλωσαν με την αρωγή οικογενειακού περιβάλλοντος, ικανού να τα συμβουλεύει και να τα στηρίζει στη μετάβαση στην ενηλικίωση.
Τη μεταβατική αυτή ανάγκη κάλυπτε το HELIOS Junior. Η τότε υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σοφία Βούλτεψη, το είχε εισηγηθεί πανηγυρικά και το είχε συστήσει ως πρωτοποριακό πρόγραμμα, με στόχο τη «διευκόλυνση ένταξης στην αγορά εργασίας αυτής της ιδιαίτερα ευάλωτης ομάδας».
Στο σχετικό δελτίο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου υπενθυμιζόταν ότι το 2020 ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ο ίδιος προτάξει την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων, θεσπίζοντας τη σχετική Ειδική Γραμματεία.
Για το τέλος του προγράμματος, η Σοφία Βούλτεψη δήλωσε ότι «για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που απέσπασε το πανευρωπαϊκό βραβείο πρόληψης εγκληματικότητας, το HELIOS Junior ήταν ένα σημαντικό πρόγραμμα για την ομαλή μετάβαση των ασυνόδευτων ανηλίκων από την ανηλικότητα στην ενηλικίωση. Η προστασία των νέων από το οργανωμένο έγκλημα και τη ριζοσπαστικοποίηση αποτελεί και προστασία της ελληνικής κοινωνίας. Γιατί ο άνθρωπος είναι η εκπαίδευσή του».
Τα δεδομένα της διακοπής
Στο μήνυμα που έλαβαν οι 200 ωφελούμενοι, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης επικαλείτο ανεπαρκείς πόρους για τη συνέχιση του προγράμματος. Οι πόροι, όμως, ήταν εξασφαλισμένοι από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Μετανάστευσης και Ασύλου.
Περνούσαν, συγκεκριμένα, από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ). Είναι το ταμείο του υπουργείου Μετανάστευσης, που στο μεταξύ μετονομάστηκε σε Ταμείο Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων. Φέρει το μότο «Ασφάλεια για Όλους» και το περασμένο καλοκαίρι κυκλοφόρησε ένα προκλητικό σποτάκι, που δέχθηκε μεγάλη κριτική για τον ξενοφοβικό και προπαγανδιστικό χαρακτήρα του.
Ο διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, Λευτέρης Παπαγιαννάκης, εντάσσει το κλείσιμο του HELIOS Junior στο ίδιο πλαίσιο με τη «σκληρή αλλά δίκαιη πολιτική» που η κυβέρνηση υποστήριξε από την πρώτη μέρα στο ζήτημα της μετανάστευσης. Το πρόγραμμα έδινε στα ασυνόδευτα ανήλικα μια ευκαιρία προσαρμογής στην ενήλικη ζωή.
«Αυτή η γραμμή εκφράστηκε μέσω μιας πολιτικής αποτροπής», λέει ο κ. Παπαγιαννάκης. «Επαναπροωθήσεις, de facto κράτηση, ποινικοποίηση της παράνομης παραμονής, περιορισμός παροχής υπηρεσιών, κλείσιμο δομών για ασυνόδευτα δήθεν λόγω κόστους κτλ.»
Από τα 2.000 παιδιά που είχε σχεδιαστεί να περάσουν από το πρόγραμμα, εκτιμάται ότι στήριξη έλαβαν τελικά λίγο περισσότερα από 400. Ανάμεσά τους είναι και τα 200 που υφίστανται τώρα πρόωρη έξωση και παύση της υποστήριξης. Κάποια είχαν αρχίσει να ωφελούνται μόλις πριν από δύο μήνες.
Η συνέλευση Solidarity With Migrants ανέδειξε, με ανακοινώσεις στα μέσα Οκτωβρίου, τη φήμη για τον επικείμενο και ξαφνικό τερματισμό του προγράμματος, καθώς και τα μηνύματα που έλαβαν οι περίπου 200 τωρινοί ωφελούμενοι. Την απόφαση την αποδίδει σε συνομιλίες μεταξύ του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Σε κάθε περίπτωση, ανοιχτό παραμένει το ερώτημα γιατί πρόγραμμα με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, ενταγμένο στη διαχείριση ζητήματος που ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε διαφημίσει ως σημαντικό προ ετών, και με χρονικό περιθώριο να συνεχιστεί, επιλέγεται να λήξει πρόωρα και ξαφνικά, ενώ έχει πιάσει μόλις το ένα πέμπτο του διακηρυγμένου στόχου του.
Πέρα από το προσφυγικό και το μεταναστευτικό, η τωρινή απόφαση για κατάργηση του HELIOS Junior, μέσω της μη ανανέωσης της χρηματοδότησης, αποτελεί ακόμη έναν κρίκο σε αλυσίδα οδυνηρών κυβερνητικών αποτυχιών στον τομέα της παιδικής προστασίας.
Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα είχαν αναδειχθεί σημαντικές αποτυχίες και στο πρόγραμμα ημιαυτόνομης διαβίωσης για παιδιά αντίστοιχων ηλικιών με εκείνα του HELIOS Junior, που διέμεναν σε ιδρύματα και νοσοκομεία. Το ίδιο συνέβη και στα υπόλοιπα έργα παιδικής προστασίας που η κυβέρνηση είχε εντάξει στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ρωτήθηκε γιατί το πρόγραμμα καταργείται, ενώ έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, και τι θα γίνει με τα παιδιά που δεν έχουν οικογένειες να τα καθοδηγήσουν στην ομαλή ένταξη στην ενηλικότητα.
Αποφεύγοντας να δώσει συγκεκριμένη απάντηση, το υπουργείο απέστειλε την ακόλουθη συνοπτική δήλωση:
«Όπως είχε προαναγγείλει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, περιορίζονται όλα τα προγράμματα που αφορούν την επιδότηση στέγασης μεταναστών. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής, ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα Helios Junior, όπως και τα υπόλοιπα προγράμματα στέγασης. Παράλληλα, μειώνονται οι δομές φιλοξενίας και τα διαμερίσματα, με έμφαση στο κέντρο της Αθήνας, όπου συνολικά 30 δομές και διαμερίσματα έχουν ήδη κλείσει ή πρόκειται να κλείσουν έως το τέλος του έτους. Η πολιτική ένταξης στρέφεται πλέον στην απόκτηση εργασιακής εμπειρίας και στην εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, αντί της επιδότησης στέγασης.»
Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης δεν απάντησε στα ερωτήματα που του τέθηκαν.

































