Οι θεραπείες παχυσαρκίας αλλάζουν το μοντέλο περίθαλψης

Οι νέες θεραπείες μεταβάλλουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η παχυσαρκία ως νόσος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο καλύπτεται το κόστος της.

Επειδή οι νέες θεραπείες δεν καλύπτονται από τα συστήματα υγείας, οι φαρμακευτικές εταιρείες που τις παράγουν έχουν ξεκινήσει προγράμματα ευκολότερης πρόσβασης των ασθενών και διαμορφώνουν νέες πολιτικές για τις απευθείας πληρωμές. Η επιστημονική κοινότητα, από την πλευρά της, επισημαίνει ότι οι πολιτικές υγείας για την παχυσαρκία χρειάζεται να αλλάξουν, καθώς η αντιμετώπισή της ωφελεί και τα ίδια τα συστήματα.

Την ίδια περίοδο, τα ερευνητικά προγράμματα των φαρμακευτικών εταιρειών προχωρούν με ρυθμό ανάλογο της αύξησης της παχυσαρκίας στον πλανήτη. Στις ΗΠΑ έχουν ήδη κυκλοφορήσει οι από του στόματος θεραπείες με σεμαγλουτίδη και ορφοργλιπρόνη, ώστε οι ασθενείς να λαμβάνουν ευκολότερα τη θεραπεία τους.

Πέρα από την παχυσαρκία και τον διαβήτη, οι θεραπείες της κατηγορίας GLP-1 μελετώνται πλέον και για την επίδρασή τους στην καρδιακή ανεπάρκεια με περιορισμένο κλάσμα εξώθησης, καθώς και σε άλλες παθήσεις όπου θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν.

Σειρά για κυκλοφορία στην αγορά έχουν τώρα ο διπλός αγωνιστής της Novo Nordisk, ο τριπλός αγωνιστής της Eli Lilly, η σουρβοδουτίδη της Boehringer Ingelheim, η μηνιαία θεραπεία της Amgen και η νέα θεραπεία της Viking Therapeutics.

Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο όχι μόνο ως πρόκληση για την υγεία αλλά και ως οικονομική, με συνέπειες στις δαπάνες περίθαλψης, στη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, στην παραγωγικότητα και στην εθνική οικονομική απόδοση.

Η βαριατρική χειρουργική και η αγωγή με τα νέα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας θεωρούνται πλέον συμπληρωματικές, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου.

Η επιστημονική κοινότητα

Σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας μελετών Clarivate, οι ενδοκρινολόγοι της άλλης πλευράς του Ατλαντικού εξακολουθούν να δείχνουν εμπιστοσύνη στις τοπικές φαρμακευτικές εταιρείες. Θέτουν, παράλληλα, ζητήματα συμμόρφωσης των ασθενών εξαιτίας παρενεργειών στο γαστρεντερικό σύστημα και περιμένουν την ολοκλήρωση των κλινικών μελετών φάσης ΙΙΙ.

Σε κοινό τους άρθρο, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού τμήματος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Χειρουργικής Παχυσαρκίας και Μεταβολικών Διαταραχών (IFSO-EC), καθηγήτρια Παυλίνα Σαλμίνεν, και ο επικεφαλής του παγκόσμιου τμήματος Ιατρικών Υποθέσεων της Johnson & Johnson MedTech, χειρουργός Γιοργκ Τομασέβσκι, επεσήμαναν ότι στο παρελθόν η παχυσαρκία αντιμετωπιζόταν εσφαλμένα ως ζήτημα ατομικής ευθύνης. Η λανθασμένη αντίληψη ήθελε λιγότερο φαγητό και περισσότερη κίνηση, ώστε να ακολουθήσει και η απώλεια βάρους.

Σήμερα, η κατανόηση του προβλήματος έχει ανατρέψει αυτή την αντίληψη.

Η παχυσαρκία αποτελεί πολύπλοκο, χρόνιο και υποτροπιάζον νόσημα, που διαμορφώνεται από τη γενετική, το περιβάλλον, την ψυχολογία και τους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας.

Δεν είναι απλώς αποτέλεσμα κακών επιλογών στον τρόπο ζωής. Μελέτες σε διδύμους και οικογένειες έχουν δείξει ότι οι γενετικοί παράγοντες εξηγούν το 45-75% της διακύμανσης του δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ). Η γενετική από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει τη δραματική και ταχεία αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας τις τελευταίες δεκαετίες. Οι ερευνητές έχουν συνδέσει την άνοδο αυτή με σημαντικές περιβαλλοντικές και κοινωνικές αλλαγές, όπως η μεγαλύτερη κατανάλωση τροφών υψηλής επεξεργασίας, η μειωμένη σωματική δραστηριότητα, ο κακός ύπνος, το χρόνιο στρες και οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες.

Οι εμπειρογνώμονες έχουν διαπιστώσει ότι ο ΔΜΣ χρειάζεται να χρησιμοποιείται κυρίως ως εργαλείο διαλογής και να συμπληρώνεται, κατά την αξιολόγηση του κινδύνου για την υγεία ενός ατόμου, με μετρήσεις παχυσαρκίας όπως η περιφέρεια μέσης ή η αναλογία μέσης προς ύψος.

Η Επιτροπή Lancet του 2025 εισήγαγε τις έννοιες της κλινικής παχυσαρκίας και της προκλινικής παχυσαρκίας. Διαχωρίζει την υπερβολική παχυσαρκία που ήδη προκαλεί δυσλειτουργία οργάνων από την υπερβολική παχυσαρκία που συνεπάγεται κυρίως μελλοντικό κίνδυνο για την υγεία. Η διάκριση αυτή αποτελεί σημαντική στροφή στον ορισμό της παχυσαρκίας, με βάση τον αντίκτυπό της στην υγεία και τη λειτουργία και όχι μόνο το μέγεθος του σώματος.

Με τον ίδιο ρυθμό έχουν εξελιχθεί και οι θεραπευτικές επιλογές. Τα πρόσφατα φάρμακα για τη διαχείριση της παχυσαρκίας μπορούν να πετύχουν επίπεδα απώλειας βάρους που ιστορικά ήταν εφικτά μόνο μέσω διαδικαστικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, η μεταβολική βαριατρική χειρουργική (MBS) έχει εξελιχθεί σε ασφαλή, καθιερωμένη και εξαιρετικά αποτελεσματική θεραπεία, με ουσιαστικές και διαρκείς βελτιώσεις στο βάρος, στη μεταβολική υγεία και στις επιπλοκές που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της βαριατρικής χειρουργικής έχει επιβεβαιωθεί στον διαβήτη, στον καρδιαγγειακό κίνδυνο και στην ποιότητα ζωής.

Ολοένα και περισσότερο, η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν τίθεται ως ανταγωνισμός μεταξύ φαρμάκων και χειρουργικής επέμβασης, αλλά ως συντονισμένη προσέγγιση στη διαχείριση των χρόνιων παθήσεων. Οι ειδικοί υποστηρίζουν τον συνδυασμό και την αλληλουχία των θεραπειών ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς, κατά τρόπο ανάλογο με τις προσεγγίσεις που εφαρμόζονται στην ογκολογία, την καρδιολογία και τη φροντίδα του διαβήτη.

Η Διεθνής Ομοσπονδία για τη Χειρουργική Παχυσαρκίας και Μεταβολικών Διαταραχών (IFSO) δήλωσε πρόσφατα ότι η φαρμακευτική θεραπεία και η χειρουργική επέμβαση πρέπει να θεωρούνται συμπληρωματικές.

Παράλληλα, ο συνδυασμός της χειρουργικής επέμβασης με υποστήριξη του τρόπου ζωής, φαρμακοθεραπεία ή άλλες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα σε σχέση με τη θεραπεία με μία μόνο μέθοδο. Αυτό εξαρτάται από τη σοβαρότητα της νόσου, το προφίλ συννοσηρότητας, τον κίνδυνο εξέλιξης, την ανταπόκριση στη θεραπεία και την προτίμηση του ασθενούς.

Αλλαγές πολιτικής

Η εξέλιξη αυτή στην επιστήμη έχει σημαντικές επιπτώσεις στην πολιτική υγείας. Πολλά συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, όμως, συνεχίζουν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε κριτήρια επιλεξιμότητας που στηρίζονται στον ΔΜΣ, παρότι αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ότι ο ΔΜΣ από μόνος του είναι ανεπαρκές μέτρο του φορτίου των ασθενειών που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Η πρόσβαση σε αποτελεσματική θεραπεία παραμένει περιορισμένη λόγω περιορισμών στην αποζημίωση, ανεπαρκών υποδομών και επίμονων παρανοήσεων για τις αιτίες της παχυσαρκίας. Το στίγμα για το βάρος εξακολουθεί να επηρεάζει τις στάσεις ασθενών, επαγγελματιών υγείας, πληρωτών και υπευθύνων χάραξης πολιτικής, δημιουργώντας πρόσθετα εμπόδια στη διάγνωση και τη θεραπεία.

Οι ειδικοί τονίζουν, ωστόσο, ότι οι συζητήσεις πολιτικής μένουν συχνά σε μεγάλο βαθμό επικεντρωμένες στην πρόληψη και παραβλέπουν τις ανάγκες των εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν ήδη με παχυσαρκία. Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο και ως οικονομική πρόκληση, πέρα από την υγεία, με σημαντικές συνέπειες για τις δαπάνες περίθαλψης, τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, την παραγωγικότητα και την εθνική οικονομική απόδοση. Το αυξανόμενο αυτό βάρος για την υγεία και την οικονομία δείχνει ότι οι θεραπείες για την παχυσαρκία χρειάζεται να αποτιμώνται όχι μόνο από το αρχικό τους κόστος, αλλά και από την πιθανή μακροπρόθεσμη κλινική και υγειονομική τους αξία, στο πλαίσιο μιας πολύπλευρης περίθαλψης.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow