ΟΗΕ: Πράσινο φως για ορυχεία στους ωκεανούς

Αχανείς εκτάσεις στους ωκεανούς ανοίγουν για εξερεύνηση από τη μεταλλευτική βιομηχανία με απόφαση της Διεθνούς Αρχής Βυθών (ISA), μιας υπηρεσίας του ΟΗΕ που δημιουργήθηκε για τη ρύθμιση της εξόρυξης σε διεθνή ύδατα.

Επτά κρατικές και ιδιωτικές εταιρείες από τη Βρετανία, τη Γερμανία, τη Ρωσία, την Ινδία, τη Βραζιλία και τα νησιά Κουκ πήραν άδεια την Τετάρτη να ερευνήσουν γεωλογικά δραστήριες περιοχές του βυθού, στις οποίες εκτιμάται ότι κρύβονται μεγάλες αποθέσεις μετάλλων.

Με την τελευταία απόφαση, οι άδειες που έχουν δοθεί ως σήμερα φτάνουν τις 26 και καλύπτουν συνολική έκταση 1,2 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, εννέα φορές μεγαλύτερη από την Ελλάδα.


Οι αποθέσεις μετάλλων έχουν συχνά τη μορφή «πολυμεταλλικών κονδύλων», σβόλων που καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις στο βυθό (Wikimedia Commons)

Χρυσός, χαλκός μαγγάνιο, κοβάλτιο και αρκετές από τις λεγόμενες σπάνιες γαίες είναι μερικοί από τους θησαυρούς που περιμένουν στον ωκεανό.


Κοιτάσματα σπάνιων γαιών βρήκε στο βυθό η Ιαπωνία

Οι πρώτες άδειες εκμετάλλευσης από την ISA αναμένονται σε μερικά χρόνια, ωστόσο η πρώτη άδεια για την υλοποίηση υποβρυχίου ορυχείου έχει ήδη δοθεί  από την κυβέρνηση της Παπούας Νέας Γουινέας. Η συμφωνία με την καναδική μεταλλευτική εταιρεία Nautilus Minerals αφορά τα χωρικά ύδατα της χώρας και δεν εντάσσεται στο πλαίσιο της ISA.

Η αξιοποίηση κοιτασμάτων στο βυθό είναι παλιά ιδέα, κατέστη όμως εφικτή σχετικά πρόσφατα, χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας υπεράκτιων γεωτρήσεων.

Οι έρευνες εστιάζονται κοντά στα όρια των τεκτονικών πλακών, εκεί όπου οι γεωλογικές διεργασίες φέρνουν πολύτιμα μέταλλα κοντά στην επιφάνεια.

Σύμφωνα με τον Τζον Κόπλεϊ του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον στη Βρετανία, οι άδειες έρευνας που έχουν δοθεί ως σήμερα καλύπτουν μήκος 6.000 χιλιομέτρων στις λεγόμενες μεσοωκεάνιες ράχες, υποβρύχιες οροσειρές που σχηματίζονται συνήθως ανάμεσα σε τεκτονικές πλάκες που απομακρύνονται μεταξύ τους. Μάγμα που αναβλύζει από μανδύα κατά μήκος της ράχης θα μπορούσε να φέρει πολύτιμα χημικά στοιχεία στο βυθό.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ανησυχούν ωστόσο για τις ενδεχόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εξόρυξης, καθώς οι μεσοωκεάνιες ράχες φιλοξενούν υδροθερμικά φρεάτια με σπάνια οικοσυστήματα. Αρκετά από τα πλάσματα που απαντώνται εκεί δεν ζουν πουθενά αλλού στον πλανήτη.

Οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία υποβρυχίων ορυχείων σε διεθνή ύδατα δεν έχουν ακόμα καθοριστεί από την ISA.

Σε εκκρεμότητα παραμένει επίσης ο τρόπος καθορισμού των οικονομικών απολαβών για αναπτυσσόμενες οικονομίες και χώρες που δεν βρέχονται από θάλασσα -βασική αρχή της ISA είναι ότι ο πλούτος του βυθού ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα και πρέπει να μοιράζεται σε όλους.

Βαγγέλης Πρατικάκης