Ένα ασυνήθιστο ατμοσφαιÏικό φαινόμενο ψηλά στην ιονόσφαιÏα Îγινε αιτία να Ï€Îσουν στα χÎÏια της Αλ Κάιντα αμεÏικανοί κομάντο που επιχειÏοÏσαν στο Αφγανιστάν, εκτιμοÏν εÏευνητÎÏ‚ στις ΗΠΑ.
Στις 4 ΜαÏτίου 2002, ελικόπτεÏο Chinook που μετÎφεÏε καταδÏομείς Ï€Îταξε στο ÏŒÏο Î¤Î¬ÎºÎ¿Ï…Ï Î“ÎºÎ±Ï Ï„Î¿Ï… Αφγανιστάν ώστε να διασώσει ομάδα πεζοναυτών των οποίων το αεÏοσκάφος είχε καταÏÏιφθεί από την Αλ Κάιντα.
Όμως οι συντεταγμÎνες που είχαν δοθεί στο Chinook ήταν λανθασμÎνες, και το αμεÏικανικό διοικητήÏιο στην πεÏιοχή Ï€Ïοσπάθησε μάταια να ενημεÏώσει τον πιλότο για το σφάλμα. Η επικοινωνία ήταν αδÏνατη, και το ελικόπτεÏο καταÏÏίφθηκε από τους ίδιους αντάÏτες που είχαν καταÏÏίψει και το Ï€Ïώτο αμεÏικανικό αεÏοσκάφος. Επτά από τους επιβαίνοντες του Chinook σκοτώθηκαν στη μάχη που ακολοÏθησε.
Τι ήταν αυτό που Ï€Ïοκάλεσε μπλακάουτ στις Ïαδιοεπικοινωνίες και οδήγησε στην καταστÏοφή; ΣÏμφωνα με μελÎτη του διάσημου ΕÏγαστηÏίου ΕφαÏμοσμÎνης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, η επικοινωνία με το ελικόπτεÏο ήταν αδÏνατη λόγω μιας «φυσαλίδας πλάσματος».
Όπως εξηγεί ο δικτυακός τόπος του πεÏÎ¹Î¿Î´Î¹ÎºÎ¿Ï Science, οι φυσαλίδες πλάσματος σχηματίζονται στην ιονόσφαιÏα, σε Ïψος από 85 Îως 595 χιλιομÎÏ„Ïων, όταν η υπεÏιώδης ακτινοβολία του Ήλιου αποσπά ηλεκτÏόνια από μόÏια αεÏίων και τα μετατÏÎπει Îτσι σε ιόντα, γνωστά και ως πλάσμα.
Οι φυσαλίδες πλάσματος σχηματίζονται στη διάÏκεια της ημÎÏας (όταν υπάÏχει υπεÏιώδης ακτινοβολία), κινοÏνται με μεγάλη ταχÏτητα Ï€Ïος τα πάνω και μποÏοÏν να φτάσουν σε διάμετÏο τα 1.000 χιλιόμετÏα.
Τα ιόντα της φυσαλίδας μποÏοÏν να διαταÏάξουν την ποÏεία των ηλεκτÏομαγνητικών κυμάτων που χÏησιμοποιοÏνται στις Ïαδιοεπικοινωνίες, αναφÎÏουν ο Î”Ï Î›Î¬Ïι Πάξτον και οι συνεÏγάτες του στο Τζονς Χόπκινς.
Το φαινόμενο είναι παÏόμοιο με τη διάθλαση μιας ακτίνας φωτός που πεÏνά από τον αÎÏα στο νεÏÏŒ, εξηγοÏν οι εÏευνητÎÏ‚. Με άλλα λόγια, το Ïαδιοσήμα που εστάλη στο ελικόπτεÏο άλλαξε ποÏεία και δεν Îφτασε ποτΠστον αποδÎκτη.
Η υπόθεση ότι μια φυσαλίδα πλάσματος Ï€Ïοκάλεσε την απώλεια του Chinook είναι Ï€Ïακτικά αδÏνατο να αποδειχθεί, ωστόσο οι εÏευνητÎÏ‚ επισημαίνουν ότι η επιχείÏηση διάσωσης Ï€Ïαγματοποιήθηκε την εποχή που το ατμοσφαιÏικό αυτό φαινόμενο είναι συχνότεÏο στην πεÏιοχή του Αφγανιστάν.
Μια άλλη εξήγηση, η οποία όμως κÏίνεται λιγότεÏο πιθανή, είναι ότι το μπλακάουτ Ï€Ïοκλήθηκε από τις απόκÏυμνες βουνοκοÏφÎÏ‚ του Αφγανιστάν, οι οποίες είναι γνωστό ότι δυσχεÏαίνουν τις Ïαδιοεπικοινωνίες.
Η μελÎτη δημοσιεÏεται στην επιθεώÏηση Space Weather.
ΕπιμÎλεια: ΒαγγÎλης Î Ïατικάκης
Στις 4 ΜαÏτίου 2002, ελικόπτεÏο Chinook που μετÎφεÏε καταδÏομείς Ï€Îταξε στο ÏŒÏο Î¤Î¬ÎºÎ¿Ï…Ï Î“ÎºÎ±Ï Ï„Î¿Ï… Αφγανιστάν ώστε να διασώσει ομάδα πεζοναυτών των οποίων το αεÏοσκάφος είχε καταÏÏιφθεί από την Αλ Κάιντα.
Όμως οι συντεταγμÎνες που είχαν δοθεί στο Chinook ήταν λανθασμÎνες, και το αμεÏικανικό διοικητήÏιο στην πεÏιοχή Ï€Ïοσπάθησε μάταια να ενημεÏώσει τον πιλότο για το σφάλμα. Η επικοινωνία ήταν αδÏνατη, και το ελικόπτεÏο καταÏÏίφθηκε από τους ίδιους αντάÏτες που είχαν καταÏÏίψει και το Ï€Ïώτο αμεÏικανικό αεÏοσκάφος. Επτά από τους επιβαίνοντες του Chinook σκοτώθηκαν στη μάχη που ακολοÏθησε.
Τι ήταν αυτό που Ï€Ïοκάλεσε μπλακάουτ στις Ïαδιοεπικοινωνίες και οδήγησε στην καταστÏοφή; ΣÏμφωνα με μελÎτη του διάσημου ΕÏγαστηÏίου ΕφαÏμοσμÎνης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, η επικοινωνία με το ελικόπτεÏο ήταν αδÏνατη λόγω μιας «φυσαλίδας πλάσματος».
Όπως εξηγεί ο δικτυακός τόπος του πεÏÎ¹Î¿Î´Î¹ÎºÎ¿Ï Science, οι φυσαλίδες πλάσματος σχηματίζονται στην ιονόσφαιÏα, σε Ïψος από 85 Îως 595 χιλιομÎÏ„Ïων, όταν η υπεÏιώδης ακτινοβολία του Ήλιου αποσπά ηλεκτÏόνια από μόÏια αεÏίων και τα μετατÏÎπει Îτσι σε ιόντα, γνωστά και ως πλάσμα.
Οι φυσαλίδες πλάσματος σχηματίζονται στη διάÏκεια της ημÎÏας (όταν υπάÏχει υπεÏιώδης ακτινοβολία), κινοÏνται με μεγάλη ταχÏτητα Ï€Ïος τα πάνω και μποÏοÏν να φτάσουν σε διάμετÏο τα 1.000 χιλιόμετÏα.
Τα ιόντα της φυσαλίδας μποÏοÏν να διαταÏάξουν την ποÏεία των ηλεκτÏομαγνητικών κυμάτων που χÏησιμοποιοÏνται στις Ïαδιοεπικοινωνίες, αναφÎÏουν ο Î”Ï Î›Î¬Ïι Πάξτον και οι συνεÏγάτες του στο Τζονς Χόπκινς.
Το φαινόμενο είναι παÏόμοιο με τη διάθλαση μιας ακτίνας φωτός που πεÏνά από τον αÎÏα στο νεÏÏŒ, εξηγοÏν οι εÏευνητÎÏ‚. Με άλλα λόγια, το Ïαδιοσήμα που εστάλη στο ελικόπτεÏο άλλαξε ποÏεία και δεν Îφτασε ποτΠστον αποδÎκτη.
Η υπόθεση ότι μια φυσαλίδα πλάσματος Ï€Ïοκάλεσε την απώλεια του Chinook είναι Ï€Ïακτικά αδÏνατο να αποδειχθεί, ωστόσο οι εÏευνητÎÏ‚ επισημαίνουν ότι η επιχείÏηση διάσωσης Ï€Ïαγματοποιήθηκε την εποχή που το ατμοσφαιÏικό αυτό φαινόμενο είναι συχνότεÏο στην πεÏιοχή του Αφγανιστάν.
Μια άλλη εξήγηση, η οποία όμως κÏίνεται λιγότεÏο πιθανή, είναι ότι το μπλακάουτ Ï€Ïοκλήθηκε από τις απόκÏυμνες βουνοκοÏφÎÏ‚ του Αφγανιστάν, οι οποίες είναι γνωστό ότι δυσχεÏαίνουν τις Ïαδιοεπικοινωνίες.
Η μελÎτη δημοσιεÏεται στην επιθεώÏηση Space Weather.
ΕπιμÎλεια: ΒαγγÎλης Î Ïατικάκης


































