Οι Ï€Ïώτες εικόνες που μεταδίδει η αποστολή Maven της NASA, Îνας δοÏυφόÏος που μπήκε σε Ï„Ïοχιά γÏÏω από τον ΆÏη τον πεÏασμÎνο μήνα, Ï€ÏοσφÎÏουν νÎα στοιχεία για την απώλεια της ατμόσφαιÏας και του νεÏÎ¿Ï Î±Ï€ÏŒ τον ÎÏημο σήμεÏα πλανήτη.
Το σκάφος κατÎγÏαψε σÏννεφα ατόμων υδÏογόνου, άνθÏακα και οξυγόνου τα οποία δÏαπετεÏουν από την ατμόσφαιÏα του ΆÏη και χάνονται στο διάστημα -μια διαδικασία που συνεχίζεται εδώ και Ï„Ïία δισεκατομμÏÏια χÏόνια και άφησε τον πλανήτη παγωμÎνο και στεγνό.
ΣÏννεφα Î±Ï„Î¿Î¼Î¹ÎºÎ¿Ï Î¬Î½Î¸Ïακα, οξυγόνου και υδÏογόνου χάνονται από την ατμόσφαιÏα του ΆÏη (Πηγή: University of Colorado / NASA)
Î ÏοηγοÏμενες αποστολÎÏ‚ της NASA Îχουν δείξει με σχετική σιγουÏιά ότι ο ΆÏης ήταν κάποτε θεÏμός, διÎθετε πυκνή ατμόσφαιÏα και καλυπτόταν από λίμνες και θάλασσες που θα ήταν δυνατόν να φιλοξενοÏν ζωή.
Αυτό όμως άλλαξε Ï€Ïιν από πεÏίπου Ï„Ïία δισεκατομμÏÏια χÏόνια, όταν ο πλανήτης άÏχισε να χάνει την ατμόσφαιÏά του. To Μaven, το οποίο εκτοξεÏτηκε το ÎοÎμβÏιο του 2013 και μπήκε σε Ï„Ïοχιά στις 21 ΣεπτεμβÏίου φÎτος, είναι η Ï€Ïώτη αποστολή που σχεδιάζεται ειδικά για να λÏσει το μυστήÏιο της χαμÎνης ατμόσφαιÏας.
Η μεταμόÏφωση του ΆÏη σε γÏήγοÏη κίνηση
Η Γη διατήÏησε το νεÏÏŒ και την πυκνή ατμόσφαιÏά της κυÏίως χάÏη στο μαγνητικό πεδίο της, το οποίο εκτÏÎπει τα επικίνδυνα φοÏτισμÎνα σωματίδια που εκπÎμπει διαÏκώς ο Ήλιος. Το πεδίο πηγάζει από την κίνηση του λιωμÎνου σιδήÏου από το οποίο αποτελείται ο εσώτεÏος πυÏήνας του πλανήτη και ουσιαστικά λειτουÏγεί σαν γιγάντιο δυναμό.
Άγνωστο πώς, ο ΆÏης Îχασε το μαγνητικό πεδίο που κατά πάσα πιθανότητα διÎθετε στα αÏχικά στάδια της ζωής του. Και αυτό άφησε την ατμόσφαιÏα του πλανήτη ευάλωτο στην επίδÏαση του Ήλιου.
Οι Ï€Ïώτες εικόνες του Maven δείχνουν ότι το φαινόμενο συνεχίζεται μÎχÏι και σήμεÏα, με τον Ήλιο να κλÎβει ακόμα υλικό από την αÏαιή ατμόσφαιÏα του ΆÏη, η οποία είναι σήμεÏα 100 φοÏÎÏ‚ πιο αÏαιή από της Γης.
Τα σωματίδια που εκπÎμπει ο Ήλιος, γνωστά ως ηλιακός άνεμος, συγκÏοÏονται την ατμόσφαιÏα και την συμπαÏασÏÏουν στο Διάστημα. Αυτό είναι μια συνεχής διαδικασία, η οποία όμως εντείνεται δÏαματικά όταν ο Ήλιος ξεσπά σε εκÏήξεις, γνωστÎÏ‚ ως ηλιακÎÏ‚ εκλάμψεις και εκτοξεÏσεις ÏƒÏ„ÎµÎ¼Î¼Î±Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î»Î¹ÎºÎ¿Ï.
Το Maven Ï€Ïόλαβε να δει το σÏννεφο σωματιδίων από μια εκτίναξη ÏƒÏ„ÎµÎ¼Î¼Î±Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î»Î¹ÎºÎ¿Ï Î½Î± φτάνει στον ΆÏη στις 29 ΣεπτεμβÏίου. Δεν μπόÏεσε όμως να παÏατηÏήσει την αντίδÏαση της ατμόσφαιÏας, καθώς δεν είχαν ενεÏγοποιηθεί ακόμα όλα τα ÏŒÏγανά του.
Το σκάφος κατάφεÏε ωστόσο να απεικονίσει σÏννεφα Î±Ï„Î¿Î¼Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î´Ïογόνου, οξυγόνου και άνθÏακα που χάνονται από την ατμόσφαιÏα στο Διάστημα.
Το σÏννεφο υδÏογόνου είναι μακÏάν το μεγαλÏτεÏο, Î±Ï†Î¿Ï ÎµÎºÏ„ÎµÎ¯Î½ÎµÏ„Î±Î¹ στο Διάστημα σε απόσταση δεκαπλάσια από την ακτίνα του ΆÏη.
Τα άτομα υδÏογόνου, οξυγόνου και άνθÏακα Ï€ÏοÎÏχονται από τη διάσπαση μοÏίων νεÏÎ¿Ï ÎºÎ±Î¹ διοξειδίου του άνθÏακα εξαιτίας της επίδÏασης της ηλιακής ακτινοβολίας και του Î·Î»Î¹Î±ÎºÎ¿Ï Î±Î½Îμου στα ανώτεÏα στÏώματα της ατμόσφαιÏας.
Τα σÏννεφα καταγÏάφηκαν με το ΦασματόμετÏο ΥπεÏιώδους Απεικόνισης, Îνα ÏŒÏγανο που καταγÏάφει το ηλιακό φως που ανακλάται από τα αδÎσποτα άτομα. Οι εικόνες λήφθηκαν όταν το Maven κινοÏνταν σε μεγάλη απόσταση από τον ΆÏη, συμπληÏώνοντας μια ελλειπτική Ï„Ïοχιά κάθε 35 ÏŽÏες.
Έκτοτε το σκάφος Îχει πλησιάσει τον πλανήτη και ολοκληÏώνει μια πεÏιφοÏά κάθε 4,6 ÏŽÏες. Από αυτή την απόσταση θα μποÏÎσει να μελετήσει καλÏτεÏα την απόδÏαση πτητικών ουσιών από την ατμόσφαιÏα, δεν θα μποÏεί όμως να δει πόσο βαθιά στο Διάστημα εκτείνονται τα σÏννεφα.
Τις επόμενες εβδομάδες οι υπεÏθυνοι της αποστολής στο ΕÏγαστήÏιο ΑεÏιώθησης (JPL) και το ΚÎντÏο Διαστημικής Πτήσης «ΓκόνταÏντ» της NASΑ θα ενεÏγοποιήσουν και τα υπόλοιπα ÏŒÏγανα του Maven, το οποίο Îτσι θα είναι Îτοιμο να ξεκινήσει την κÏÏια φάση της αποστολής του.
ΜÎχÏι τότε, όμως, o δοÏυφόÏος θα παÏαμείνει απασχολημÎνος. Εντός της εβδομάδας θα στÏÎψει τα μάτια του στον κομήτη Siding Spring, ο οποίος θα πεÏάσει «ξυστά» από τον ΆÏη στις 19 ΟκτωβÏίου.
ΒαγγÎλης Î Ïατικάκης
Το σκάφος κατÎγÏαψε σÏννεφα ατόμων υδÏογόνου, άνθÏακα και οξυγόνου τα οποία δÏαπετεÏουν από την ατμόσφαιÏα του ΆÏη και χάνονται στο διάστημα -μια διαδικασία που συνεχίζεται εδώ και Ï„Ïία δισεκατομμÏÏια χÏόνια και άφησε τον πλανήτη παγωμÎνο και στεγνό.
ΣÏννεφα Î±Ï„Î¿Î¼Î¹ÎºÎ¿Ï Î¬Î½Î¸Ïακα, οξυγόνου και υδÏογόνου χάνονται από την ατμόσφαιÏα του ΆÏη (Πηγή: University of Colorado / NASA)
Î ÏοηγοÏμενες αποστολÎÏ‚ της NASA Îχουν δείξει με σχετική σιγουÏιά ότι ο ΆÏης ήταν κάποτε θεÏμός, διÎθετε πυκνή ατμόσφαιÏα και καλυπτόταν από λίμνες και θάλασσες που θα ήταν δυνατόν να φιλοξενοÏν ζωή.
Αυτό όμως άλλαξε Ï€Ïιν από πεÏίπου Ï„Ïία δισεκατομμÏÏια χÏόνια, όταν ο πλανήτης άÏχισε να χάνει την ατμόσφαιÏά του. To Μaven, το οποίο εκτοξεÏτηκε το ÎοÎμβÏιο του 2013 και μπήκε σε Ï„Ïοχιά στις 21 ΣεπτεμβÏίου φÎτος, είναι η Ï€Ïώτη αποστολή που σχεδιάζεται ειδικά για να λÏσει το μυστήÏιο της χαμÎνης ατμόσφαιÏας.
Η μεταμόÏφωση του ΆÏη σε γÏήγοÏη κίνηση
Η Γη διατήÏησε το νεÏÏŒ και την πυκνή ατμόσφαιÏά της κυÏίως χάÏη στο μαγνητικό πεδίο της, το οποίο εκτÏÎπει τα επικίνδυνα φοÏτισμÎνα σωματίδια που εκπÎμπει διαÏκώς ο Ήλιος. Το πεδίο πηγάζει από την κίνηση του λιωμÎνου σιδήÏου από το οποίο αποτελείται ο εσώτεÏος πυÏήνας του πλανήτη και ουσιαστικά λειτουÏγεί σαν γιγάντιο δυναμό.
Άγνωστο πώς, ο ΆÏης Îχασε το μαγνητικό πεδίο που κατά πάσα πιθανότητα διÎθετε στα αÏχικά στάδια της ζωής του. Και αυτό άφησε την ατμόσφαιÏα του πλανήτη ευάλωτο στην επίδÏαση του Ήλιου.
Οι Ï€Ïώτες εικόνες του Maven δείχνουν ότι το φαινόμενο συνεχίζεται μÎχÏι και σήμεÏα, με τον Ήλιο να κλÎβει ακόμα υλικό από την αÏαιή ατμόσφαιÏα του ΆÏη, η οποία είναι σήμεÏα 100 φοÏÎÏ‚ πιο αÏαιή από της Γης.
Τα σωματίδια που εκπÎμπει ο Ήλιος, γνωστά ως ηλιακός άνεμος, συγκÏοÏονται την ατμόσφαιÏα και την συμπαÏασÏÏουν στο Διάστημα. Αυτό είναι μια συνεχής διαδικασία, η οποία όμως εντείνεται δÏαματικά όταν ο Ήλιος ξεσπά σε εκÏήξεις, γνωστÎÏ‚ ως ηλιακÎÏ‚ εκλάμψεις και εκτοξεÏσεις ÏƒÏ„ÎµÎ¼Î¼Î±Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î»Î¹ÎºÎ¿Ï.
Το Maven Ï€Ïόλαβε να δει το σÏννεφο σωματιδίων από μια εκτίναξη ÏƒÏ„ÎµÎ¼Î¼Î±Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î»Î¹ÎºÎ¿Ï Î½Î± φτάνει στον ΆÏη στις 29 ΣεπτεμβÏίου. Δεν μπόÏεσε όμως να παÏατηÏήσει την αντίδÏαση της ατμόσφαιÏας, καθώς δεν είχαν ενεÏγοποιηθεί ακόμα όλα τα ÏŒÏγανά του.
Το σκάφος κατάφεÏε ωστόσο να απεικονίσει σÏννεφα Î±Ï„Î¿Î¼Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î´Ïογόνου, οξυγόνου και άνθÏακα που χάνονται από την ατμόσφαιÏα στο Διάστημα.
Το σÏννεφο υδÏογόνου είναι μακÏάν το μεγαλÏτεÏο, Î±Ï†Î¿Ï ÎµÎºÏ„ÎµÎ¯Î½ÎµÏ„Î±Î¹ στο Διάστημα σε απόσταση δεκαπλάσια από την ακτίνα του ΆÏη.
Τα άτομα υδÏογόνου, οξυγόνου και άνθÏακα Ï€ÏοÎÏχονται από τη διάσπαση μοÏίων νεÏÎ¿Ï ÎºÎ±Î¹ διοξειδίου του άνθÏακα εξαιτίας της επίδÏασης της ηλιακής ακτινοβολίας και του Î·Î»Î¹Î±ÎºÎ¿Ï Î±Î½Îμου στα ανώτεÏα στÏώματα της ατμόσφαιÏας.
Τα σÏννεφα καταγÏάφηκαν με το ΦασματόμετÏο ΥπεÏιώδους Απεικόνισης, Îνα ÏŒÏγανο που καταγÏάφει το ηλιακό φως που ανακλάται από τα αδÎσποτα άτομα. Οι εικόνες λήφθηκαν όταν το Maven κινοÏνταν σε μεγάλη απόσταση από τον ΆÏη, συμπληÏώνοντας μια ελλειπτική Ï„Ïοχιά κάθε 35 ÏŽÏες.
Έκτοτε το σκάφος Îχει πλησιάσει τον πλανήτη και ολοκληÏώνει μια πεÏιφοÏά κάθε 4,6 ÏŽÏες. Από αυτή την απόσταση θα μποÏÎσει να μελετήσει καλÏτεÏα την απόδÏαση πτητικών ουσιών από την ατμόσφαιÏα, δεν θα μποÏεί όμως να δει πόσο βαθιά στο Διάστημα εκτείνονται τα σÏννεφα.
Τις επόμενες εβδομάδες οι υπεÏθυνοι της αποστολής στο ΕÏγαστήÏιο ΑεÏιώθησης (JPL) και το ΚÎντÏο Διαστημικής Πτήσης «ΓκόνταÏντ» της NASΑ θα ενεÏγοποιήσουν και τα υπόλοιπα ÏŒÏγανα του Maven, το οποίο Îτσι θα είναι Îτοιμο να ξεκινήσει την κÏÏια φάση της αποστολής του.
ΜÎχÏι τότε, όμως, o δοÏυφόÏος θα παÏαμείνει απασχολημÎνος. Εντός της εβδομάδας θα στÏÎψει τα μάτια του στον κομήτη Siding Spring, ο οποίος θα πεÏάσει «ξυστά» από τον ΆÏη στις 19 ΟκτωβÏίου.
ΒαγγÎλης Î Ïατικάκης


































