«Ατροφία εγκεφάλου» στα παιδιά των ρουμανικών ορφανοτροφείων

Η παραμέληση κατά την βρεφική ηλικία οδηγεί σε μείωση της λευκής ουσίας στον εγκέφαλο, δείχνει πολυετής μελέτη που παρακολουθεί παιδιά από ορφανοτροφεία της Ρουμανίας.

Δεκάδες χιλιάδες ανεπιθύμητα παιδιά κατέληξαν σε κρατικά, ανεπαρκή ορφανοτροφεία επί της κομουνιστικής κυβέρνησης του Νικολάε Τσαουσέσκου. Η κατάσταση βελτιώθηκε έπειτα από την πτώση του το 1989, τα προβλήματα όμως δεν εξαφανίστηκαν σε μια μέρα.

Το μόνο θετικό ήταν ότι η τραγωδία αυτών των παιδιών πυροδότησε το ενδιαφέρον αμερικανών και ρουμάνων επιστημόνων για την ίδρυση του Προγράμματος Έγκαιρης Παρέμβασης του Βουκουρεστίου (BEIP), το οποίο εργάστηκε για να δοθούν προς υιοθεσία τα παιδιά και παρακολουθεί την πορεία τους μέχρι σήμερα.

Η τελευταία μελέτη, η οποία δημοσιεύεται στην επιθεώρηση JAMA Pediatrics, έχει θέσει υπό διερεύνηση παιδιά του προγράμματος BEIP τα οποία μεταφέρθηκαν σε ορφανοτροφεία ως βρέφη και είναι σήμερα έφηβοι. Οι εργαζόμενοι των ορφανοτροφείων αδυνατούσαν να προσφέρουν επαρκή φροντίδα καθώς εργάζονταν σε βάρδιες και δεν είχαν σταθερές συναισθηματικές σχέσεις με τα παιδιά.

Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ διαπιστώνουν ότι τα παιδιά αυτά παρουσιάζουν λιγότερη λευκή ουσία συγκριτικά με μια συγκρίσιμη ομάδα παιδιών που μεγάλωσαν με τις οικογένειές τους στις ίδιες περιοχές.

Η απώλεια λευκής ουσίας, δηλαδή η απώλεια των νευρικών απολήξεων που συνδέουν τους νευρώνες μεταξύ τους, εντοπίστηκε σε περιοχές που σχετίζονται με την προσοχή, την επεξεργασία των συναισθημάτων και γενικότερα με τις ανώτερες νοητικές λειτουργίες.

Αυτό, εξάλλου, θα εξηγούσε τα συμπεριφορικά και συναισθηματικά προβλήματα που παρουσιάζουν αυτά τα παιδιά, επισημαίνουν οι ερευνητές.

Το θετικό πάντως είναι ότι μια ομάδα παιδιών που δόθηκαν για υιοθεσία στην ηλικία των 2 χρόνων δεν εμφάνισαν αυτές τις αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου.

Όπως επισημαίνει η ερευνητική ομάδα, τα αποτελέσματα της μελέτης βρίσκονται σε συμφωνία με προηγούμενες έρευνες, οι οποίες έδειχναν μειωμένη λευκή ουσία σε παιδιά και ενήλικες που είχαν πέσει στο παρελθόν θύματα παραμέλησης ή κακοποίησης.

Περαιτέρω έρευνες θα ήταν δυνατόν να δείξουν αν οι επιπτώσεις που παρατηρήθηκαν είναι μόνιμες και εάν επηρεάζουν τη συμπεριφορά, το δείκτη νοημοσύνης και τη συναισθηματική ισορροπία.