Τελικά όλοι είμαστε ολίγον Νεάντερταλ

Ένα κρανίο ηλικίας 55.000 χρόνων που ανακαλύφθηκε στο βόρειο Ισραήλ, φωτίζει την μετανάστευση των προγόνων μας από την Αφρική προς την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής. Επιπλέον, αποκαλύπτει ότι ήδη από τότε, προτού συναντηθούν στην Ευρώπη μετά από ορισμένες χιλιάδες χρόνια, ο σύγχρονος άνθρωπος (Homo sapiens) είχε επαφές -και σεξουαλικές- με τα ξαδέρφια του, τους Νεάντερταλ, στην Ανατολική Μεσόγειο. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι σύγχρονοι Ευρωπαίοι και Ασιάτες διαθέτουν και νεαντερτάλειο DNA σε ποσοστό 2% έως 4%. Επιπλέον το εύρημα επαληθεύει πρόσφατες έρευνες που επίσης μιλάνε για επαφές ανάμεσα στα δύο είδη την ίδια χρονική περίοδο.


Το εύρημα
Το κρανίο, το οποίο ανήκε πιθανώς σε γυναίκα και βρέθηκε στο μεγάλο προϊστορικό σπήλαιο Μανότ της δυτικής Γαλιλαίας, είναι ένα από τα αρχαιότερα που έχουν ποτέ βρεθεί ότι προέρχεται από τους πρώτους μετανάστες - αποικιστές, που πραγματοποίησαν την τολμηρή έξοδο από την «μαύρη ήπειρο».
Οι ερευνητές από πολλές χώρες, με επικεφαλής τον καθηγητή ανθρωπολογίας Ίσραελ Χέρσκοβιτς του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, δήλωσαν πως η ανακάλυψη δείχνει για πρώτη φορά ότι οι πρόγονοί μας κατοικούσαν στην ίδια περιοχή της Μέσης Ανατολής με τους Νεάντερταλ και, κατά καιρούς, διασταυρώνονταν μαζί τους - τόσο στο κυνήγι για τροφή, όσο και σεξουαλικά.
Αξιοσημείωτη ανακάλυψη
Προηγούμενες γενετικές έρευνες, είχαν εκτιμήσει ότι οι Homo sapiens και οι Νεάντερταλ είχαν προχωρήσει σε επιμιξίες από τότε, αλλά έως τώρα έλειπαν οι ανατομικές αποδείξεις. Η ανακάλυψη του κρανίου χαρακτηρίστηκε από τους επιστήμονες ένα σημαντικό εύρημα στο όλο «παζλ» της ανθρώπινης εξέλιξης, καθώς για πρώτη φορά ένα απολίθωμα (από το οποίο λείπει το κάτω μέρος) υποδηλώνει πως υπήρχε συγκατοίκηση και συνεύρεση των δύο συγγενικών ειδών στη Μέση Ανατολή, προτού οι Homo sapiens φθάσουν στην Ευρώπη πριν από περίπου 45.000 χρόνια.
Οι Νεάντερταλ έκαναν την εμφάνισή τους πριν από 350.000 χρόνια και, αφού εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη και στην Ασία, εξαφανίστηκαν πριν από 40.000 χρόνια, λίγο έπειτα από την άφιξη των προγόνων μας στην «γηραιά ήπειρο». Οι Homo sapiens έκαναν την εμφάνισή τους ίσως πριν από 200.000 χρόνια στην Αφρική, από την οποία έφυγαν πριν από τουλάχιστον 60.000 χρόνια και σήμερα έχουν πια κατακλύσει όλον τον πλανήτη μετά από διαδοχικές μεταναστεύσεις.
Η ανατομία
Το κρανίο, που φιλοξενούσε έναν σχετικά μικρό εγκέφαλο 1.100 χιλιοστόλιτρων (έναντι 1.400 του μέσου συγχρόνου εγκεφάλου), θυμίζει ανατομικά τους ευρωπαίους Κρο-Μανιόν, έχοντας όμως και κάποια αφρικανικά χαρακτηριστικά. Για «το πρώτο εύρημα που συνδέει την Αφρική με την Ευρώπη», έκανε λόγο ο Ίσραελ Χέρσκοβιτς. Η Μέση Ανατολή «ήταν το πιο πιθανό μέρος για το "ειδύλλιο" μεταξύ Homo sapiens και Νεάντερταλ», συμπλήρωσε.
Για «συναρπαστικό εύρημα» έκαναν λόγο τόσο η διεθνούς φήμης ελληνικής καταγωγής παλαιοανθρωπολόγος Κατερίνα Χαρβάτη του γερμανικού Πανεπιστημίου του Τίμπιγκεν, όσο και ο διακεκριμένος παλαιοανθρωπολόγος Κρις Στρίνγκερ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου.
Το επόμενο βήμα για τους επιστήμονες θα είναι να προσπαθήσουν να εξάγουν DNA από το κρανίο (κάτι όχι εύκολο), ώστε να το συγκρίνουν με εκείνο των σύγχρονων ανθρώπων και των Νεάντερταλ. Η ανακάλυψη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature».
Βήμα Science