Το όνομά του θα μποÏοÏσε να είναι γλωσσοδÎτης, όμως η ιστοÏία του ακόμα πιο πεÏίεÏγη: το φαÏάγγι του ΓεκουλσαÏγκλουφοÏÏ ÏƒÏ„Î·Î½ Ισλανδία, όπου είναι Îνας από τους μεγαλÏτεÏους καταÏÏάκτες της ΕυÏώπης, δημιουÏγήθηκε σε διάστημα λίγων ημεÏών από τεÏατώδεις πλημμÏÏες.
Τα πεÏισσότεÏα φαÏάγγια σχηματίζονται από διαβÏωτικÎÏ‚ διαδικασίες που διαÏκοÏν εκατομμÏÏια χÏόνια -το νεÏÏŒ των ποταμών σταδιακά διαλÏει το γÏÏω Ï€ÎÏ„Ïωμα και κατεβάζει την κοίτη όλο και χαμηλότεÏα μÎσα στη Γη.
Στο φαÏάγγι του ΓεκουλσαÏγκλουφοÏÏ Ï„Î·Ï‚ βοÏειοανατολικής Ισλανδίας η διαδικασία επιταχÏνθηκε δÏαματικά λόγω των πολυάÏιθμων Ïωγμών στο βασαλτικό Ï€ÎÏ„Ïωμα της πεÏιοχής.
ΕÏευνητÎÏ‚ του Πανεπιστημίου του ΕδιμβοÏÏγου χÏονολόγησαν το φαÏάγγι εξετάζοντας ισότοπα του ήλιου που σχηματίζονται όταν τα πετÏώματα ÎÏθουν στην επιφάνεια και εκτεθοÏν στις εισεÏχόμενες κοσμικÎÏ‚ ακτίνες.
Η εικόνα που διαφαίνεται Ï€Ïοκαλεί Îκπληξη: το ΓεκουλσαÏγκλουφοÏÏ Ï€ÏÎπει να σχηματίστηκε σε Ï„Ïία επιμÎÏους στάδια λόγω σαÏωτικών πλημμυÏών που συνÎβησαν Ï€Ïιν από 9, Ï€Ïιν από 5 και Ï€Ïιν από 2 χιλιάδες χÏόνια.
Οι πλημμÏÏες Ï€Ïοκλήθηκαν από την ενεÏγοποίηση ηφαιστείων πάνω στα οποία υπάÏχουν παγετώνες. ΔιήÏκεσαν μόλις οÏισμÎνες μÎÏες η καθεμία, ήταν όμως αÏκετά ισχυÏÎÏ‚ για να παÏασÏÏουν γιγάντια βÏάχια και να σκάψουν τον υποκείμενο βÏάχο σε βάθος Îως και 2 χιλιομÎÏ„Ïων κάθε φοÏά.
Λόγω της διάβÏωσης, το βάθος του φαÏÎ±Î³Î³Î¹Î¿Ï Ï†Ï„Î¬Î½ÎµÎ¹ σήμεÏα τα 100 μÎÏ„Ïα και το μήκος του τα 28 χιλιόμετÏα.
Στο φαÏάγγι του ΓεκουλσαÏγκλουφοÏÏ ÎµÎ¯Î½Î±Î¹ σήμεÏα ο καταÏÏάκτης ÎÏ„Îτιφος, Îνας από τους μεγαλÏτεÏους της ΕυÏώπης. ΣÏμφωνα με τη νÎα μελÎτη, η οποία δημοσιεÏεται στην ανοιχτή επιθεώÏηση PNAS, ο ÎÏ„Îτιφος δεν βÏισκόταν πάντα στην ίδια θÎση: κάθε πλημμυÏικό επεισόδιο ÎσπÏωξε τον καταÏÏάκτη πιο ψηλά στη Ïοή του Ï€Î¿Ï„Î±Î¼Î¿Ï ÎºÎ±Ï„Î¬ πεÏίπου δÏο χιλιόμετÏα.
ΕπιμÎλεια: ΒαγγÎλης Î Ïατικάκης
Τα πεÏισσότεÏα φαÏάγγια σχηματίζονται από διαβÏωτικÎÏ‚ διαδικασίες που διαÏκοÏν εκατομμÏÏια χÏόνια -το νεÏÏŒ των ποταμών σταδιακά διαλÏει το γÏÏω Ï€ÎÏ„Ïωμα και κατεβάζει την κοίτη όλο και χαμηλότεÏα μÎσα στη Γη.
Στο φαÏάγγι του ΓεκουλσαÏγκλουφοÏÏ Ï„Î·Ï‚ βοÏειοανατολικής Ισλανδίας η διαδικασία επιταχÏνθηκε δÏαματικά λόγω των πολυάÏιθμων Ïωγμών στο βασαλτικό Ï€ÎÏ„Ïωμα της πεÏιοχής.
ΕÏευνητÎÏ‚ του Πανεπιστημίου του ΕδιμβοÏÏγου χÏονολόγησαν το φαÏάγγι εξετάζοντας ισότοπα του ήλιου που σχηματίζονται όταν τα πετÏώματα ÎÏθουν στην επιφάνεια και εκτεθοÏν στις εισεÏχόμενες κοσμικÎÏ‚ ακτίνες.
Η εικόνα που διαφαίνεται Ï€Ïοκαλεί Îκπληξη: το ΓεκουλσαÏγκλουφοÏÏ Ï€ÏÎπει να σχηματίστηκε σε Ï„Ïία επιμÎÏους στάδια λόγω σαÏωτικών πλημμυÏών που συνÎβησαν Ï€Ïιν από 9, Ï€Ïιν από 5 και Ï€Ïιν από 2 χιλιάδες χÏόνια.
Οι πλημμÏÏες Ï€Ïοκλήθηκαν από την ενεÏγοποίηση ηφαιστείων πάνω στα οποία υπάÏχουν παγετώνες. ΔιήÏκεσαν μόλις οÏισμÎνες μÎÏες η καθεμία, ήταν όμως αÏκετά ισχυÏÎÏ‚ για να παÏασÏÏουν γιγάντια βÏάχια και να σκάψουν τον υποκείμενο βÏάχο σε βάθος Îως και 2 χιλιομÎÏ„Ïων κάθε φοÏά.
Λόγω της διάβÏωσης, το βάθος του φαÏÎ±Î³Î³Î¹Î¿Ï Ï†Ï„Î¬Î½ÎµÎ¹ σήμεÏα τα 100 μÎÏ„Ïα και το μήκος του τα 28 χιλιόμετÏα.
Στο φαÏάγγι του ΓεκουλσαÏγκλουφοÏÏ ÎµÎ¯Î½Î±Î¹ σήμεÏα ο καταÏÏάκτης ÎÏ„Îτιφος, Îνας από τους μεγαλÏτεÏους της ΕυÏώπης. ΣÏμφωνα με τη νÎα μελÎτη, η οποία δημοσιεÏεται στην ανοιχτή επιθεώÏηση PNAS, ο ÎÏ„Îτιφος δεν βÏισκόταν πάντα στην ίδια θÎση: κάθε πλημμυÏικό επεισόδιο ÎσπÏωξε τον καταÏÏάκτη πιο ψηλά στη Ïοή του Ï€Î¿Ï„Î±Î¼Î¿Ï ÎºÎ±Ï„Î¬ πεÏίπου δÏο χιλιόμετÏα.
ΕπιμÎλεια: ΒαγγÎλης Î Ïατικάκης


































