Γλωσσικές απορίες: Εξ απαλών ονύχων και εξ όνυχος τον λέοντα

Μια από τις πλέον κλασικές περιπτώσεις παρερμηνείας μιας τυποποιημένης έκφρασης στη νέα ελληνική γλώσσα είναι αυτή που αφορά το λίγο-πολύ γνωστό σε όλους μας εξ απαλών ονύχων. Η εν λόγω φράση χρησιμοποιείται μεν αρκετά συχνά, αλλά κατά κανόνα με λανθασμένο τρόπο.

Το εξ απαλών ονύχων αποτελεί δάνειο από τη λατινική γλώσσα, και πιο συγκεκριμένα από τις «Ωδές» του Οράτιου, του μεγάλου λατίνου ποιητή του 1ου αιώνα π.Χ. Εκεί απαντά η φράση de tenero ungui, που σημαίνει κυριολεκτικά εξ απαλών ονύχων, από την ηλικία δηλαδή κατά την οποία τα νύχια του παιδιού είναι ακόμα απαλά, τρυφερά (το μεν επίθετο tener σημαίνει απαλός, μαλακός ή τρυφερός, το δε ουσιαστικό unguis σημαίνει όνυξ, όνυχας ή νύχι).

Κατ’ επέκταση, η φράση εξ απαλών ονύχων δηλώνει κάτι που γίνεται από την τρυφερή, νηπιακή ή παιδική ηλικία, από πολύ μικρή ηλικία, από πολύ νωρίς, παιδιόθεν: «Οι στενές σχέσεις που έχω με τους περισσότερους συναδέλφους μου οφείλονται στο γεγονός ότι γνωριζόμαστε εξ απαλών ονύχων», «Είμαι της γνώμης ότι οι βάσεις για τη συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας πρέπει να τίθενται εξ απαλών ονύχων», «Εξ απαλών ονύχων είχε έντονη κλίση προς τη μουσική και τη ζωγραφική».

Πάντως, πολλοί απ’ όσους κάνουν χρήση της φράσης εξ απαλών ονύχων θεωρούν ότι αυτή ισοδυναμεί με το επίρρημα ακροθιγώς, δηλαδή δηλώνει κάτι που γίνεται επιφανειακά, επιπόλαια ή επιδερμικά, χωρίς εμβάθυνση, ανάλυση ή ακρίβεια. Έτσι, διαβάζουμε και ακούμε ευτράπελα όπως τα ακόλουθα: «Συζητήσαμε το πρόβλημα εξ απαλών ονύχων, καθώς δεν είχαμε το χρόνο να μπούμε σε λεπτομέρειες», «Η εξ απαλών ονύχων προσέγγιση του θέματος με εξόργισε».

Στη νέα ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται και μια ακόμα φράση όπου περιλαμβάνεται το ουσιαστικό όνυξ (όνυχας). Αυτή είναι η παροιμιώδης φράση εξ όνυχος τον λέοντα, που αποδίδεται στον Αλκαίο, τον σπουδαιότερο (μαζί με τη Σαπφώ) εκπρόσωπο της αιολικής λυρικής ποίησης (7ος-6ος αιώνας π.Χ.).

Εάν προσθέσουμε στην ανωτέρω...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr