Γλωσσικές απορίες: Σαν και ως

Πολλές φορές έχει επισημανθεί και έχει σχολιαστεί αρνητικά το φαινόμενο του «σανισμού», δηλαδή της αλόγιστης και αδικαιολόγητης χρήσης του μορίου σαν στο γραπτό και τον προφορικό λόγο. Αυτό είναι απόλυτα εύλογο, καθώς η λανθασμένη παρουσία τού σαν αλλοιώνει το νόημα μιας φράσης.

Για να αντιληφθούμε καλύτερα τα πολύ συχνά λάθη που διαπράττονται σε ό,τι αφορά τη χρήση τού σαν, επιβάλλεται να εξετάσουμε την παρουσία του στο λόγο σε αντιδιαστολή προς το αναφορικό επίρρημα τρόπου ως. Οι δύο αυτές λέξεις δε συμπίπτουν σημασιολογικώς, παρά την εσφαλμένη αντίληψη που έχουν αρκετοί ότι το σαν είναι τύπος της δημοτικής και το ως της καθαρεύουσας.

Το ως δηλώνει μιαν ιδιότητα που ο ομιλητής ή ο συντάκτης ενός κειμένου πιστεύει ότι αληθεύει, ότι ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα: «Ο πατέρας μου εργάστηκε ως αναισθησιολόγος στο Νοσοκομείο Παίδων επί τρεις και πλέον δεκαετίες», «Υπηρέτησε στον Ελληνικό Στρατό ως έφεδρος αξιωματικός κατά τα έτη 1991-1993», «Η σύζυγός μου εργάζεται ως νηπιαγωγός».

Αντίθετα, το σαν (πρέπει να) χρησιμοποιείται σε παρομοιώσεις και σε περιπτώσεις όπου ο ομιλητής ή ο συντάκτης ενός κειμένου δηλώνει μιαν ιδιότητα την οποία θεωρεί αναληθή, ψευδή: «Οι στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ πολέμησαν στην Κύπρο σαν λιοντάρια», «Το βράδυ δεν κοιμήθηκα σχεδόν καθόλου, καθώς τα σκυλιά του γείτονα ούρλιαζαν σαν λύκοι», «Τις πρώτες ημέρες στη νέα μου δουλειά ένιωθα σαν το ψάρι έξω απ’ το νερό», «Παρά το γεγονός ότι δεν έχει μελετήσει το θέμα σε βάθος, μιλάει σαν ειδικός», «Μας κοιτάζει αφ’ υψηλού και μας αντιμετωπίζει σαν κατώτερους, μολονότι στην πραγματικότητα είμαστε ομοιόβαθμοι».

Από τα ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι δεν είναι δυνατή, στο πλαίσιο ενός κακώς εννοούμενου εκδημοτικισμού, η χρησιμοποίηση τού σαν στη θέση τού ως σε όλες τις περιπτώσεις, καθώς κάτι τέτοιο οδηγεί σε παρανοήσεις.

Παραδείγματος χάριν, όταν επιθυμούμε να δηλώσουμε ότι κάποιος έχει, κατά την άποψή μας, βαθιές γνώσεις και πείρα σε έ...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr