Η Τουρκία διεκδικεί ενεργειακό ρόλο από τους πολέμους σε Ουκρανία και Ιράν με κόστος την Τσουκούροβα

Πλήγματα ουκρανικών drones σε ρωσικούς αγωγούς και μπλοκάρισμα πετρελαιοφόρων στα Στενά του Ορμούζ διαμορφώνουν συνθήκες στις οποίες η Τουρκία αναδεικνύεται ανέλπιστα κερδισμένη του ενεργειακού πολέμου. Η Άγκυρα δεν καθυστερεί. Οικοδομεί υποδομές με τις οποίες επιδιώκει προβάδισμα στη μεταφορά ενέργειας. Το αντίτιμο μπορεί να αποδειχθεί βαρύ. Μία από τις πιο εύφορες πεδιάδες του κόσμου απειλείται με ριζική μεταβολή, ενώ πιέζονται και οι «πνεύμονες της Μεσογείου», με κίνδυνο να φράξουν.

Το 2017 η Τουρκία είχε χαρακτηρίσει την Τσουκούροβα προστατευόμενη μεγάλη πεδιάδα, θέτοντας όρια στην αλλαγή χρήσεων γης και στην οικοδόμηση. Οι γεωπολιτικές ευκαιρίες, όμως, τοποθετούν το περιβάλλον σε δεύτερη μοίρα.

Ρεπορτάζ του Foreign Policy αναφέρει ότι μέσα στο 2027 προγραμματίζεται να εγκαινιαστεί η Εξειδικευμένη Βιομηχανική Ζώνη Ενέργειας του Τζεϊχάν. Τη διαχείριση θα έχει το Πετροχημικό Σύμπλεγμα Ανατολικής Μεσογείου (DAPEK).

Στη ζώνη προβλέπεται μονάδα πολυπροπυλενίου κόστους 1,7 δισ. δολαρίων και μονάδα ανάκτησης υδρογόνου για παραγωγή ενέργειας. Θα περιλαμβάνει επίσης εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθώς και προβλήτες και τερματικούς σταθμούς φορτίων για συμπλέγματα πετροχημικής παραγωγής.

Η ζώνη αυτή και περίπου έξι ακόμη θα συνδέονται όλες με σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και θα έχουν ενοποιημένη διαχείριση. Μαζί θα συγκροτήσουν μια «Μόρντορ» στις περιφέρειες Τζεϊχάν και Γιουμουρταλίκ, σε έκταση περίπου 1,2 φορές όσο οι Παξοί, καταλαμβάνοντας σχεδόν ολόκληρες τις ακτογραμμές τους.

Η κίνηση μοιάζει να ανατρέπει τον στόχο των μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2053. Η Τουρκία επιστρέφει, παρόλα αυτά, με ένταση σε τέτοιες υποδομές, επειδή μπορεί να προσφέρει ενεργειακές εναλλακτικές εκεί όπου άλλοι δεν μπορούν. Διαθέτει δύο αγωγούς σε λειτουργία, φθηνότερους και ταχύτερους από τις υπόλοιπες διαθέσιμες επιλογές.

«Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια διαδρομή διαμετακόμισης ή κάποιος κόμβος που να είναι εντελώς απαλλαγμένος από κινδύνους», δήλωσε η Κάρολ Ναχλέ, οικονομολόγος ενέργειας και ιδρύτρια της βρετανικής συμβουλευτικής εταιρείας Crystol Energy. «Αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο ίσως η Τουρκία διαθέτει πλεονέκτημα».

Η χώρα ενισχύει ακόμη περισσότερο την πετρελαϊκή της βιομηχανία, την ώρα που η ζήτηση πετρελαίου ως πρώτης ύλης για πετροχημικά προϊόντα αυξάνεται ραγδαία.

Την εξέλιξη την αξιοποιεί διευρύνοντας, ενοποιώντας και θεσμοθετώντας την ανάπτυξη που συνδέεται με το πετρέλαιο. Γύρω από τους τερματικούς σταθμούς του Τζεϊχάν τετραπλασιάζει τη χωρητικότητα αποθήκευσης πετρελαίου, με στόχο να φτάσει και τελικά να ξεπεράσει τη συνδυασμένη δυναμικότητα των αγωγών, στα 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ταυτόχρονα επισπεύδει τις περιβαλλοντικές και πολεοδομικές αδειοδοτήσεις για έργα που σχετίζονται με την ενέργεια, ανάμεσά τους αυτοκινητόδρομοι, σιδηρόδρομος υψηλής ταχύτητας, κέντρα logistics και ορυχεία. Επαναφέρει επίσης σχέδια για μαζική επέκταση της πετροχημικής παραγωγής.

Το τουρκικό υπουργείο Βιομηχανίας και Τεχνολογίας υποστηρίζει ότι η επέκταση θα δημιουργήσει 80.000 θέσεις εργασίας, για εργαζομένους τόσο χειρωνακτικής όσο και πνευματικής εργασίας. Υποστηρίζει ακόμη ότι θα μετατρέψει την Τουρκία από χώρα διαμετακόμισης αργού πετρελαίου με αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα σε εξαγωγέα «προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, ανταγωνιστικών και βιώσιμων».

Βαρύ το αντίτιμο για τη γη

Σε ολόκληρη την Τσουκούροβα οι αγρότες καλλιεργούν έδαφος τόσο εύφορο ώστε δίνει τρεις σοδειές τον χρόνο. Τα ποτάμια τροφοδοτούν εμπορικές καλλιέργειες βαμβακιού, καλαμποκιού, σιταριού, ηλίανθου, ελαιοκράμβης και σόγιας. Το υγρό και ζεστό κλίμα ευνοεί θερμοκήπια γεμάτα ντομάτες, μπανάνες και αβοκάντο. Το πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία έδαφος στηρίζει μεγάλη ποικιλία προϊόντων: εσπεριδοειδή, φιστίκια, λεμόνια, ελιές, ρόδια, καρπούζια και πολλά ακόμη.

Στον Κόλπο της Αλεξανδρέττας εκτείνονται και τα λιβάδια Ποσειδωνίας, γνωστά ως οι «πνεύμονες της Μεσογείου». Αποτελούν ζωτικής σημασίας πηγή οξυγόνου για ολόκληρη τη λεκάνη.

Οι βιομηχανίες, σύμφωνα με το Foreign Policy, δεν θα μπορούσαν μόνο να αντικαταστήσουν σχεδόν τη γεωργία. Θα μπορούσαν επίσης να μεταβάλουν μόνιμα τη γη και το νερό που τη συντηρούν, καθιστώντας ανέφικτη οποιαδήποτε μελλοντική επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.

Ελαιοκαλλιεργητές, κτηνοτρόφοι, μελισσοκόμοι και αλιείς βλέπουν με σκεπτικισμό τα οφέλη αυτής της μετάβασης. Τα μέσα βιοπορισμού τους εξαρτώνται από τη γη που εκκαθαρίζεται για να δημιουργηθούν βιομηχανικές ζώνες.

Ορισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις που λειτουργούν ήδη στην περιοχή χρησιμοποιούν θαλασσινό νερό. Οι πετροχημικές μονάδες, αντίθετα, θα χρειάζονται τεράστιες ποσότητες γλυκού νερού σε ποιότητα πόσιμου. Η DAPEK ζητά έως και 200 λίτρα νερού ανά δευτερόλεπτο για τη φάση κατασκευής και τη διπλάσια ποσότητα κατά τη λειτουργία, την οποία σχεδιάζει να αντλεί από το φράγμα Ασλάντας. Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Προστασίας Περιβάλλοντος και Καταναλωτών των Αδάνων, Σαντούν Μπολούκμπασι, δήλωσε ότι, μέχρι να κατασκευάσει σύστημα υδροδότησης, η εταιρεία μεταφέρει νερό από τις πηγές Μπουρνάζ. Αυτό, ανέφερε, ενέχει τον κίνδυνο εξάντλησης των υπόγειων υδάτων και των αποθεμάτων πόσιμου νερού των γύρω περιοχών.

Ο ίδιος και άλλοι περιβαλλοντιστές προειδοποιούν ότι η πρόσθετη πετροχημική δραστηριότητα και η αστική ανάπτυξη θα μπορούσαν να υπερφορτώσουν τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού. Ακόμη βαρύτερο ενδεχόμενο, κατά τις προειδοποιήσεις τους, είναι ατυχήματα όπως πετρελαιοκηλίδες, διαρροές χημικών, εκρήξεις αερίου και οι πυρκαγιές που θα προέκυπταν, με σοβαρή μόλυνση του εδάφους και των υπόγειων υδάτων.

Άλλες βαριές βιομηχανίες και χημικά εργοστάσια στα Άδανα έχουν ήδη εντοπιστεί να απορρίπτουν τοξικά απόβλητα στον ποταμό Τζεϊχάν και στη Μεσόγειο. Τα απόβλητα δηλητηριάζουν χωράφια στα κατάντη και αφανίζουν ολόκληρους πληθυσμούς ψαριών.

Μια ακόμη επικίνδυνη, πλην παραμελημένη, μορφή ρύπανσης είναι η ατμοσφαιρική. Η καύση, οι φλόγες καύσης από δεξαμενές προπανίου και αγωγούς, οι διαρροές κατά την αποθήκευση και την επεξεργασία, καθώς και άλλες δραστηριότητες που συνδέονται με τις πετροχημικές μονάδες, θα εκπέμπουν βαρέα μέταλλα και πτητικές οργανικές ενώσεις. Οι ενώσεις αυτές μπορούν να προκαλέσουν νέφος, όξινη βροχή και καρκίνο.

Το επίπεδο σωματιδιακής ρύπανσης στα Άδανα είναι ήδη τετραπλάσιο από την τιμή που συνιστά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Περιβαλλοντικές οργανώσεις συνδέουν τη ρύπανση αυτή με έναν στους πέντε θανάτους στην επαρχία.

«Αυτός ο αγώνας έχει μετατραπεί από οικολογική μάχη σε αγώνα επιβίωσης», δήλωσε ο Μπολούκμπασι.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow