Από τον Κένεντι στον Τραμπ, επικριτές στο στόχαστρο ως όργανα ξένων δυνάμεων

Στις 16 Οκτωβρίου οι αρχές στην Κούβα είχαν προβλέψει ότι οι διακοπές ηλεκτροδότησης θα έπλητταν το 75,5% της χώρας στις ώρες αιχμής. Η οικονομική κρίση δυσκολεύει την εισαγωγή καυσίμων και ανταλλακτικών για το πεπαλαιωμένο ηλεκτρικό δίκτυο.

Παρ' όλα αυτά, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατηγορεί επισήμως την ίδια χώρα ότι διεξάγει «εκστρατεία υπονόμευσης». Της αποδίδει επιδίωξη να μετατρέψει Αμερικανούς σε πιόνια ενός σχεδίου για τη «δημιουργία μιας πέμπτης φάλαγγας Αμερικανών μαύρων εξτρεμιστών».

Με πρόεδρο τον Ντόναλντ Τραμπ, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να απαξιώσει τους επικριτές της. Τους εμφανίζει ως όργανα χωρίς δική τους βούληση, στην υπηρεσία διεθνών δυνάμεων και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της Κούβας.

Σύμφωνα με την Αμερικανίδα δημοσιογράφο και συγγραφέα Τζούλια Χαρτ, η τακτική της Ουάσιγκτον να παρουσιάζει τους επικριτές της ως όργανα ξένων δυνάμεων δεν γεννήθηκε επί Ντόναλντ Τραμπ. Ήδη όταν πρόεδρος ήταν ο Τζον Κένεντι, η δίωξη ενός Αφροαμερικανού δημοσιογράφου βοήθησε να δημιουργηθεί προηγούμενο, το οποίο μεταγενέστερες κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν για να περιορίσουν την ελευθερία της έκφρασης.

Στο νέο βιβλίο της «Αμερικανοί χωρίς σύνορα: Οι ριζοσπάστες ακτιβιστές που αγωνίστηκαν για τα αμερικανικά ιδεώδη στο εξωτερικό, ενώ αντιμετώπιζαν πολιτικές διώξεις στην πατρίδα τους» (Redwood Press, Οκτώβριος 2026), η Χαρτ αναφέρει ότι το 1962 το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ άσκησε ποινική δίωξη κατά του αφροαμερικανού δημοσιογράφου Γουίλιαμ Γουόρθι. Αφορμή ήταν η επιστροφή του στη χώρα χωρίς διαβατήριο, ύστερα από δημοσιογραφικό ταξίδι στην Κούβα.

Η κυβέρνηση Κένεντι επιστράτευσε τότε, με σχολαστικό τρόπο, αμφιλεγόμενο νόμο του 1952, τον Νόμο περί Μετανάστευσης και Ιθαγένειας. Ο νόμος περιείχε διατάξεις που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον προσώπων τα οποία θεωρούνταν πολιτικά ανεπιθύμητα.

Ο Γουόρθι διώχθηκε για παράβαση μιας ελάχιστα γνωστής διάταξης του νόμου αυτού. Όπως είχε επισημάνει ο ίδιος, από τη θέσπισή του δεκάδες λευκοί Αμερικανοί είχαν ξαναμπεί στις ΗΠΑ χωρίς διαβατήριο για ποικίλους λόγους. Τιμωρία επιβλήθηκε μόνο σε εκείνον, έναν μαύρο ρεπόρτερ με έντονη κλίση στην αποκαλυπτική δημοσιογραφία.

Ήταν από τους πιο διακεκριμένους διεθνείς ανταποκριτές της χώρας. Είχε λάβει υποτροφίες από το Ίδρυμα Nieman και το Ίδρυμα Ford και είχε κάνει δύο φορές τον γύρο του κόσμου για δημοσιογραφικές αποστολές, από την Ινδονησία έως τη Νότια Αφρική και την Τσεχοσλοβακία. Υπήρξε ο πρώτος Αμερικανός δημοσιογράφος που μετέδωσε ειδήσεις από τη Μόσχα μετά την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου.

Διαβατήριο δεν διέθετε από το 1957, όταν ταξίδεψε στην Κίνα παρά την απαγόρευση που είχαν επιβάλει οι ΗΠΑ στα ταξίδια προς τη χώρα. Η αμερικανική κυβέρνηση αρνούνταν να του χορηγήσει νέο.

Όπως αναφέρει η Χαρτ, σε όλη τη σταδιοδρομία του τα ρεπορτάζ του Γουόρθι έφερναν στο προσκήνιο τους παραλληλισμούς ανάμεσα στους αντιαποικιακούς αγώνες και στους αγώνες για τα πολιτικά δικαιώματα σε ολόκληρο τον κόσμο. Επέκρινε τις κυρίαρχες ελίτ που υποστήριζαν ότι τέτοια κινήματα υποκινούνταν από ξένες δυνάμεις και όχι από τη δυσαρέσκεια απέναντι στην καθεστηκυία τάξη. Από την Αλαμπάμα μέχρι τη γαλλοκρατούμενη Αλγερία, «δεν μπορούν να διανοηθούν ότι οι άνθρωποι μπορεί να ξεσηκωθούν αυθόρμητα και να αποφασίσουν από μόνοι τους να είναι ελεύθεροι», έγραφε το 1956.

Πριν από το ταξίδι στην Κούβα που οδήγησε στην ποινική του δίωξη, ο Γουόρθι είχε επισκεφθεί το νησί τρεις φορές αφότου ο Φιντέλ Κάστρο ανέτρεψε δικτατορία την οποία στήριζαν οι ΗΠΑ. Κάθε φορά είχε επιστρέψει στις ΗΠΑ χωρίς κανένα πρόβλημα.

Λίγους μήνες μετά το τέταρτο ταξίδι του, όμως, μεγάλωνε η πίεση προς τον Κένεντι να επιδείξει αποφασιστικότητα απέναντι στον Κάστρο. Αξιωματούχος του Υπουργείου Δικαιοσύνης σημείωνε σε υπηρεσιακό υπόμνημα ότι ο Γουόρθι είχε παρουσιάσει την Κούβα ως πρότυπο για «άλλα έθνη που επιθυμούν να εξαλείψουν τη δικτατορία» και ότι είχε αποδώσει στο αμερικανικό εμπάργκο θανάτους στο νησί. Τέσσερις ημέρες αργότερα απαγγέλθηκαν κατηγορίες εναντίον του.

Σήμερα ο Νόμος περί Μετανάστευσης και Ιθαγένειας του 1952 χρησιμεύει ξανά στον σκοπό εκείνων των κυβερνήσεων να αποκλείουν «τους ανατρεπτικούς, τους εγκληματίες και τους ανεπιθύμητους». Όπως σημειώνει η Χαρτ, αυτό γίνεται μέσω διάταξης που προστέθηκε αργότερα και την οποία ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει χρησιμοποιήσει για να ανακαλέσει τις θεωρήσεις εισόδου και τις άδειες μόνιμης διαμονής πανεπιστημιακών που υποστηρίζουν την Παλαιστίνη.

Μεγάλο μέρος της ρητορικής της σημερινής κυβέρνησης για την απειλή του διακρατικού αριστερού ριζοσπαστισμού έχει τις ρίζες του στις ίδιες κατηγορίες που είχαν διατυπωθεί εναντίον του Γουόρθι πριν από δεκαετίες, καταλήγει η Χαρτ.

Το «Αμερικανικό Κάμελοτ» ήταν μεταγενέστερος εξωραϊσμός του κύκλου γύρω από τον Κένεντι, που ένωνε τον πολιτικό μύθο της προεδρίας του με βασιλική αίγλη.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow