Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Ι')

Εάν θέλαμε να συνοψίσουμε σε πολύ λίγες γραμμές όλα όσα έχουμε τονίζει στα τελευταία άρθρα μας για την έννοια του γλωσσικού ελληνισμού (με άλλα λόγια, για τον ελληνισμό από απόψεως γλωσσικής ερμηνείας) έως και την Ύστερη Αρχαιότητα, θα μπορούσαμε να ανατρέξουμε στο σύγγραμμα του Ηρωδιανού Περί σολοικισμού και βαρβαρισμού, όπου αναφέρονται τα εξής: ένιοι μεν λέγουσιν ελληνισμόν είναι τον ποιητήν, ένιοι δε την κοινήν διάλεκτον, ήτις εγένετο συνελθόντων των Ελλήνων εις Ίλιον, άλλοι δε την ετυμολογίαν, […] έπειτα ερωτηθείς τις τι εστιν ελληνισμός, έφη «το πάσαις ταις διαλέκτοις ορθώς χρήσθαι» («Μερικοί λένε ότι ελληνισμός είναι ο ποιητής [σ.σ.

η γλώσσα του Ομήρου], άλλοι λένε ότι είναι η κοινή διάλεκτος που δημιουργήθηκε όταν συναθροίστηκαν οι Έλληνες στην Τροία, και άλλοι πάλι ότι είναι η ετυμολογία […].

Κι όταν ρωτήθηκε κάποιος τι είναι ελληνισμός, εκείνος αποκρίθηκε: το να είναι σε θέση κανείς να χρησιμοποιεί σωστά όλες τις διαλέκτους»).

Ριζική μεταβολή –η πρώτη στο διάβα των αιώνων– στην έννοια του ελληνισμού επήλθε κατά τη Χριστιανική Περίοδο, όταν ο περίπλοκος αυτός όρος προσέλαβε θρησκευτικό νόημα.

Ο ελληνισμός δηλώνει στα πρώτα χριστιανικά κείμενα τον παγανισμό, τον πολυθεϊσμό (τη λεγόμενη θεοποιία), την ειδωλολατρική πίστη.

Οι χριστιανοί διανοητές και συγγραφείς της Πρώιμης Χριστιανικής Περιόδου (όπως ο θεολόγος Επιφάνιος, ο επίσκοπος Κωνσταντίας, τον 4ο αιώνα) συγκαταλέγουν τον ελληνισμό στις αιρέσεις που είχαν τις ρίζες τους στην ελληνική αρχαιότητα (ιδίως στον αρχαίο ελληνικό φιλοσοφικό στοχασμό), μαζί με εκείνες των Στωικών, των Πλατωνικών, των Πυθαγορείων και των Επικουρείων.Στο πεδίο της εκκλησιαστικής γραμματείας, η απερίφραστη καταδίκη του ελληνισμού συνοδεύεται, με στερεότυπο σχεδόν τρόπο, από την κατηγορηματική απόρριψη του ιουδαϊσμού.

Χαρακτηριστικές εν προκειμένω είναι οι αναφορές (όλες τους ανάγονται στον 4ο αιώνα) του Γρηγορίου Νύσσης, επιφανούς θεολόγου-φιλοσόφου και Πατέρα της Εκκλησίας, του Μεγάλου Αθανασίου (ο πατριάρχης Αλεξανδρείας υποστηρί...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr