Χωρίς συμφωνία οι συνομιλίες της Άγκυρας για ενιαίο λιβυκό στρατό, με πιέσεις της Αιγύπτου στη Λιβύη

Οι δύο πλευρές αποχώρησαν από την Τουρκία χωρίς συμφωνία σε σειρά βασικών ζητημάτων. Την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας εκπροσωπούσε ο Αμπντ αλ-Σαλάμ αλ-Ζούμπι και το ανατολικό στρατόπεδο ο Σαντάμ Χάφταρ.

Την Παρασκευή η Άγκυρα φιλοξένησε συνάντηση του Αμπντουλσαλάμ Αλ-Ζούμπι, υφυπουργού Άμυνας της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, με τον Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτή διοικητή της λεγόμενης Γενικής Διοίκησης στην ανατολική Λιβύη. Στόχος ήταν να συζητηθεί συμφωνία για την κατανομή των στρατιωτικών εξουσιών και τη δημιουργία κοινού κέντρου διοίκησης.

Σύμφωνα με πηγές, οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν γιατί ο Σαντάμ Χαφτάρ απαιτούσε κάθε συμφωνία να περιλαμβάνει ταυτόχρονα τη στρατιωτική και την πολιτική διάσταση. Ο Αλ-Ζούμπι, από την πλευρά του, επέμενε να κλείσει πρώτα η στρατιωτική συμφωνία και να ακολουθήσει στη συνέχεια η πολιτική.

Επίσημη δήλωση για τη συνάντηση δεν εξέδωσαν ούτε οι δύο πλευρές ούτε οι Τούρκοι οικοδεσπότες. Πηγές επιβεβαίωσαν, πάντως, ότι οι συνομιλίες στράφηκαν σε πιθανή συμφωνία-πλαίσιο, στο στρατιωτικό σκέλος της αμερικανικής πρωτοβουλίας για την αναδιάρθρωση του στρατιωτικού συστήματος της Λιβύης και την ενοποίηση της ηγεσίας σε ανατολή και δύση, με τουρκική διαμεσολάβηση και συμμετοχή εκπροσώπων από διάφορες χώρες.

Δύο πόλοι ισχύος στη Λιβύη

Οι πηγές ανέφεραν ότι η προκαταρκτική συμφωνία θα αφαιρούσε από τον Χαλίφα Χάφταρ τον τίτλο του ανώτατου διοικητή και θα διέλυε την υφιστάμενη Γενική Διοίκηση. Στη θέση της θα έμπαινε νέο όργανο, το «Συμβούλιο Γενικής Διοίκησης του Στρατού», με κοινή ηγεσία των Αλ-Ζούμπι και Σαντάμ Χάφταρ και ίση εκπροσώπηση των δύο πλευρών.

Η προτεινόμενη συμφωνία θα ανέστελλε επίσης τη θέση του ανώτατου διοικητή του στρατού έως τις εκλογές, θα διεύρυνε τις εξουσίες του υπουργού Άμυνας και θα ένωνε τους στρατιωτικούς λογαριασμούς υπό μία κεντρική διοίκηση.

Προέβλεπε ακόμη, κατά τις ίδιες πηγές, τη σύσταση κοινής στρατιωτικής δύναμης με την ονομασία «Δύναμη Προστασίας του Νότου», η οποία θα λειτουργούσε υπό την εποπτεία του υπουργού Άμυνας.

Πιέσεις της Αιγύπτου στη Λιβύη υπέρ του Καΐρου

Ο πρωθυπουργός της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπα, δήλωσε ότι η κυβέρνησή του δεσμεύεται να λάβει υπόψη τις ανησυχίες της Αιγύπτου, ανάμεσά τους και όσες αφορούν τα θαλάσσια σύνορα και τις οικονομικές ζώνες στη Μεσόγειο. Η δήλωση έρχεται ενώ το Κάιρο αντιτίθεται στην επικύρωση, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, της θαλάσσιας συμφωνίας του 2019 με την Τουρκία, γνωστής ως τουρκολυβικό μνημόνιο.

Ο Ντμπέιμπα τα είπε σε τηλεφωνική συνομιλία με τον επικεφαλής της Γενικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Αιγύπτου, Χασάν Ρασάντ, σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσίευσε το Σάββατο η κυβερνητική πλατφόρμα «Hokoometna».

Τόνισε ότι οι αιγυπτιακές ανησυχίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με διάλογο και κοινή συντονισμένη δράση, έτσι ώστε να διασφαλίζονται τα νόμιμα θαλάσσια δικαιώματα και συμφέροντα και των δύο χωρών.

Η πλατφόρμα ανέφερε ότι η επικοινωνία κάλυψε επίσης τις διμερείς σχέσεις και τον συντονισμό σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

Ο Ρασάντ επιβεβαίωσε το βάθος των σχέσεων Λιβύης και Αιγύπτου και τη δέσμευσή τους να ενισχύσουν τη συνεργασία σε διάφορους τομείς. Υπογράμμισε παράλληλα πόσο μετρά η συνεχής επικοινωνία και ο συντονισμός των δύο πλευρών.

Μία ημέρα αφότου το τουρκολυβικό μνημόνιο πέρασε από τη λιβυκή Βουλή, το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου εξέδωσε δήλωση. Σε αυτή χαρακτήριζε το ναυτικό μνημόνιο «απολύτως άκυρο και χωρίς νομική ισχύ» και σημείωνε ότι η επικύρωσή του από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν είχε νομικές επιπτώσεις για την Αίγυπτο.

Την Παρασκευή ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελατί επανέλαβε την απόρριψη της επικύρωσης της ναυτικής συμφωνίας από το Κάιρο, σε συνάντηση με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν.

Όσα γράφει Λίβυος πολιτικός ακτιβιστής και συγγραφέας

Σε κείμενο στον Libyan Observer, ο Αλμαχντί Χίντι εξηγεί ότι «η αναζήτηση οικονομικών ευκαιριών και η ανάγκη εδραίωσης της πολιτικής επιρροής στην ανατολή έχουν συμπέσει με την αποφασιστικότητα της Τουρκίας να διαφυλάξει τα ενεργειακά της συμφέροντα στην περιοχή».

Αυτό έφερε το Κάιρο σε δυσάρεστη θέση, αφού ο παραδοσιακός σύμμαχός του στην ανατολική Λιβύη έκανε ένα βήμα που αμφισβητεί άμεσα τις «κόκκινες γραμμές» της Αιγύπτου και της Ελλάδας όσον αφορά τη θαλάσσια οριοθέτηση.

Όπως αναφέρει, για λόγους γεωγραφίας και εθνικής ασφάλειας η Αίγυπτος αντιλαμβάνεται ότι η στρατηγική σχέση της με την ανατολική Λιβύη είναι πολύ βαθιά ριζωμένη για να διαλυθεί από μία μεμονωμένη διαμάχη, ακόμη και τόσο σημαντική όσο τα θαλάσσια όρια.

Ο συγγραφέας εκτιμά ότι πιθανότερο σενάριο είναι το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου να ακολουθήσει διπλή προσέγγιση: να κρατήσει σταθερή τη νομική και διπλωματική απόρριψη της συμφωνίας και, ταυτόχρονα, να αφήσει ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου, διατηρώντας την επιρροή της στις πολιτικές και τις υποθέσεις ασφάλειας της Λιβύης.

Θεωρεί ότι η επαναπροσέγγιση Λιβύης και Τουρκίας δεν ανοίγει δρόμο για ενιαία κυβέρνηση. Και στο παρελθόν, σημειώνει, οι δύο κυβερνήσεις συμφώνησαν σε ζητήματα οικονομίας ή σε ρυθμίσεις με αμοιβαία οφέλη, πρόσκαιρα όμως, πριν συγκρουστούν ξανά για την εξουσία και την κατανομή των πόρων.

Υπερβολική η επιρροή των περιφερειακών δυνάμεων στη Λιβύη

Ο Χίντι, με γνώμονα το καλό της χώρας του, πιστεύει ότι το βαθύτερο πρόβλημα της Λιβύης είναι «η αδυναμία των εθνικών θεσμών να διαμορφώσουν μια συνεκτική εξωτερική πολιτική που να θέτει τα συμφέροντα της χώρας πάνω από τους υπολογισμούς των ανταγωνιζόμενων περιφερειακών δυνάμεων».

Αναφέρει ότι, όσο οι στρατηγικές αποφάσεις συνεχίζουν να καθορίζονται «από πολιτικές μανούβρες μεταξύ αντίπαλων φατριών, η εσωτερική διευθέτηση της Λιβύης θα παραμένει ευάλωτη στους μεταβαλλόμενους υπολογισμούς των περιφερειακών πρωτευουσών και στην προθυμία τους να ικανοποιήσουν τους τοπικούς πολιτικούς παράγοντες».

Το θεμελιώδες ερώτημα για τους Λίβυους σήμερα, λέει ο συγγραφέας, δεν είναι «αν η Αίγυπτος ή η Τουρκία θα εμποδίσουν την πολιτική πρόοδο, αλλά αν οι ίδιοι οι πολιτικοί παράγοντες της Λιβύης διαθέτουν τη βούληση και την προνοητικότητα να αποτρέψουν τις διαμάχες σχετικά με την ενέργεια και τα θαλάσσια σύνορα από το να γίνουν νέο καύσιμο για διχασμό».

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow