Τα νέα σχολικά βιβλία της Συρίας αλλάζουν την εικόνα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Τουρκίας

Υπό την κυβέρνηση του Αχμέντ αλ Σάρα, τα νέα σχολικά βιβλία της Συρίας μεταβάλλουν αισθητά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται η Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Τουρκία και η Αραβική Εξέγερση του 1916.

Έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2026 αναφέρει ότι οι αναφορές σε «οθωμανική κατοχή» δίνουν τη θέση τους σε ηπιότερες διατυπώσεις. Την ίδια ώρα, η ιστορική εξέγερση των Αράβων εναντίον των Οθωμανών δεν κρατά τον απελευθερωτικό χαρακτήρα που της αποδιδόταν νωρίτερα.

Στο εγχειρίδιο Ιστορίας της Β΄ Γυμνασίου, η φράση «οθωμανική κατοχή» παραχωρεί τη θέση της στην έκφραση «οθωμανική κυριαρχία».

Τα στοιχεία αντλούνται από την έκθεση «The New Syria: Education Under al-Sharaa» του ερευνητικού οργανισμού IMPACT-se. Εξετάστηκαν 130 σχολικά βιβλία για τις τάξεις 1 έως 12, που χρησιμοποιήθηκαν τη σχολική χρονιά 2025-2026.

Οι ερευνητές αντιπαρέβαλαν τα νέα βιβλία με αντίστοιχες εκδόσεις της περιόδου διακυβέρνησης του Μπασάρ αλ Άσαντ. Εντόπισαν μεταβολές στην ιστορική αφήγηση, στην εθνική ταυτότητα και στην εικόνα των περιφερειακών δυνάμεων.

Η «Μεγάλη Αραβική Εξέγερση» περιγράφεται ως εξεγερσιακό κίνημα

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το βιβλίο Ιστορίας της Γ΄ Λυκείου.

Στην έκδοση του 2017-2018, τα γεγονότα των ετών 1916-1918 εμφανίζονταν ως η «Μεγάλη Αραβική Εξέγερση». Επικεφαλής παρουσιαζόταν ο Σαρίφ Χουσεΐν, με σκοπό την απελευθέρωση των αραβικών εδαφών από την οθωμανική κατοχή και την εξουσία των Νεότουρκων.

Στην έκδοση του 2025-2026, η ίδια ιστορική πορεία ονομάζεται «το εξεγερσιακό κίνημα του Χουσεΐν μπιν Αλί». Στόχος του, κατά το νέο κείμενο, ήταν να αποσπαστούν τα αραβικά εδάφη από το Οθωμανικό Κράτος.

Η διαφορά δεν σταματά στον τίτλο. Το παλαιό κείμενο έλεγε ότι ο πόλεμος στην Ανατολή έγινε για να απελευθερωθούν οι λαοί από τις αδικίες των Τούρκων. Το νέο αναφέρει ότι ο σκοπός ήταν η εκδίωξη των Οθωμανών από την περιοχή.

Κατά την ανάλυση του IMPACT-se, με αυτόν τον τρόπο υποβαθμίζεται η παραδοσιακή παναραβική ερμηνεία της εξέγερσης και περιορίζεται η αρνητική παρουσίαση της οθωμανικής περιόδου.

Ευνοϊκότερη εικόνα για την Τουρκία

Ανάλογες μεταβολές εμφανίζονται και σε βιβλία μικρότερων τάξεων.

Στο βιβλίο Ιστορίας της Β΄ Γυμνασίου, εκεί όπου υπήρχε ο όρος «οθωμανική κατοχή» μπαίνει πλέον η διατύπωση «οθωμανική κυριαρχία».

Το Clash Report, σε ανάρτηση στις 26 Οκτωβρίου 2026, σημείωσε ότι τα εγχειρίδια του 2025-2026 είναι τα πρώτα υπό τον πρόεδρο Αχμέντ αλ Σάρα και ότι αναδιατυπώνουν τη διδασκαλία της Αραβικής Εξέγερσης κατά της οθωμανικής εξουσίας. Ο όρος «Μεγάλη Αραβική Εξέγερση» έχει αφαιρεθεί και η αντιτουρκική γλώσσα έχει αμβλυνθεί.

Μέσα από τα νέα βιβλία, οι σύροι μαθητές των επόμενων γενεών διδάσκονται διαφορετικά την ιστορική σχέση των αραβικών πληθυσμών με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η έκθεση εντάσσει τις αλλαγές σε μια ευρύτερη, θετικότερη παρουσίαση της Τουρκίας και του οθωμανικού παρελθόντος. Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με την παναραβική εθνικιστική αφήγηση που κυριαρχούσε επί δεκαετίες στο εκπαιδευτικό σύστημα της Συρίας.

Χάρτες και διεκδίκηση της Αλεξανδρέττας

Αλλαγές αφορούν και την Αλεξανδρέττα, το σημερινό Χατάι, περιοχή που βρίσκεται υπό τουρκική κυριαρχία από το 1939.

Σύμφωνα με την έκθεση, η ιστορική συριακή διεκδίκηση της περιοχής περιορίζεται σημαντικά στα νέα σχολικά βιβλία. Ορισμένοι χάρτες έχουν τροποποιηθεί και ενσωματώνουν το Χατάι στην Τουρκία.

Στην προηγούμενη εκπαιδευτική αφήγηση, η Αλεξανδρέττα αποτελούσε σημείο αναφοράς του συριακού εθνικισμού.

Από τον παναραβισμό προς την ισλαμική ταυτότητα

Οι συντάκτες της έκθεσης τοποθετούν τις αλλαγές για την Τουρκία μέσα σε έναν ευρύτερο ιδεολογικό μετασχηματισμό της συριακής εκπαίδευσης.

Το προηγούμενο πλαίσιο στηριζόταν στον παναραβικό εθνικισμό και στην ιδεολογία του κόμματος Μπάαθ. Σταδιακά δίνει τη θέση του σε αφήγηση με ισχυρότερη έμφαση στη σουνιτική ισλαμική ταυτότητα και στην ευρύτερη μουσουλμανική κοινότητα.

Σε ορισμένα βιβλία, η αναφορά στην υπηρεσία προς την πατρίδα αντικαθίσταται από διατυπώσεις για την υπηρεσία προς την πίστη και την ισλαμική κοινότητα.

Η μελέτη καταγράφει ακόμη αλλαγές στον τρόπο παρουσίασης των γυναικών, των θρησκευτικών και εθνοτικών μειονοτήτων, καθώς και της επιστημονικής ύλης.

Διαφορετική αποτύπωση για το Ιράν

Σύμφωνα με την έκθεση, η νέα εκπαιδευτική αφήγηση αντανακλά και τη μεταβολή των περιφερειακών σχέσεων της Δαμασκού μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024.

Το Ιράν και η Χεζμπολάχ εμφανίζονταν θετικά σε παλαιότερα σχολικά βιβλία, λόγω της υποστήριξης που παρείχαν στο προηγούμενο καθεστώς. Πλέον αντιμετωπίζονται επικριτικά.

Στον αντίποδα, η Τουρκία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία αποκτούν ευνοϊκότερη θέση στο εκπαιδευτικό υλικό.

Από τα ευρήματα δεν προκύπτει, από μόνα τους, ότι οι αλλαγές έγιναν ύστερα από τουρκική παρέμβαση.

Αποτυπώνουν, ωστόσο, ουσιαστική μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο η νέα συριακή ηγεσία παρουσιάζει στους μαθητές το οθωμανικό παρελθόν και τις σχέσεις της χώρας με τους γείτονές της.

Στο πλήρες κείμενο της έκθεσης του IMPACT-se, με ημερομηνία δημοσίευσης 19 Οκτωβρίου 2026, παρατίθενται συγκριτικά αποσπάσματα παλαιών και νέων σχολικών βιβλίων, στο αραβικό πρωτότυπο και σε αγγλική μετάφραση.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow