Επανέρχεται στη Γαλλία ο «φόρος ταραχών» μετά τις καταστροφές

Στο Ελιζέ πλανάται ξανά το «φάντασμα» ενός «φόρου ταραχών», με φόντο τις καταστροφές από τις πρόσφατες αναταραχές στη Γαλλία. Το κεντροδεξιό περιοδικό Le Point θέτει το ερώτημα ποιος οφείλει να αναλάβει το κόστος των σπασμένων βιτρινών και των καταστημάτων που λεηλατήθηκαν.

Το περιοδικό σημειώνει ότι ο λογαριασμός της «αστικής βίας του Οκτωβρίου» παίρνει αστρονομικές διαστάσεις και ότι το φάντασμα ενός «φόρου ταραχών» έχει επιστρέψει στους διαδρόμους της εξουσίας. Η υποχρεωτική επιβάρυνση στα ασφαλιστήρια συμβόλαια, προσθέτει, υπόσχεται ήδη να ανοίξει τη δημόσια συζήτηση, εννέα μόλις μήνες μετά την πρώτη απόπειρα, που κατέληξε σε πολιτικό και νομικό φιάσκο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το ζήτημα της αποζημίωσης για ταραχές τέθηκε για πρώτη φορά στη Γερουσία προς το τέλος του 2025. Ο αρχικός στόχος ήταν να δοθεί οικονομική βοήθεια σε όποιον είχε υποστεί ζημιές στη διάρκεια ταραχών.

Οι πρώτες αντιδράσεις

Έπειτα το μέτρο κατατέθηκε ως τροπολογία και εντάχθηκε στο νομοσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2026. Γρήγορα, όμως, η ιδέα προκάλεσε διαμάχη.

Στις 7 Ιανουαρίου 2026, στην Εθνοσυνέλευση, η βουλευτής Maud Petit, από το κεντρώο κόμμα MoDem (Κίνημα Δημοκρατών), είπε ότι από την υιοθέτηση του λεγόμενου φόρου ταραχών από τη Γερουσία έχει δεχθεί πολλά παράπονα δυσαρέσκειας στην εκλογική της περιφέρεια, τη Βαλ-ντε-Μαρν. Ούτε οι κάτοικοι ούτε οι οικονομικοί φορείς, ανέφερε, καταλαβαίνουν γιατί η αποκατάσταση ζημιών από αστική βία, την οποία καταδικάζουν όπως όλοι και την οποία, πάνω απ’ όλα, δεν διέπραξαν οι ίδιοι, θα πρέπει να χρηματοδοτείται μέσω ασφαλιστικών συμβάσεων.

Για την ίδια, η ουσία του προβλήματος βρίσκεται στη δυσκολία των τοπικών αρχών να αποκτήσουν ασφάλιση, και η τροπολογία χάνει εντελώς το νόημά της. Το να υποχρεώνονται όλοι οι ασφαλισμένοι να καλύπτουν ζημιές από ταραχές, είπε, ισοδυναμεί με το να πληρώνει μια νομοταγής πλειοψηφία για πράξεις μιας βίαιης μειοψηφίας. Γι’ αυτό καλεί το κράτος να αναλάβει πλήρως το καθήκον του να διατηρεί τη δημόσια τάξη, αντί να επιβάλει νέο φόρο.

Η βουλευτής εντοπίζει και άλλο πρόβλημα: το σύστημα στηρίζεται στο μοντέλο των φυσικών καταστροφών. Για την ίδια αυτό είναι ασυνεπές. Στην ομιλία της στην Εθνοσυνέλευση τόνισε ότι οι ταραχές δεν είναι φυσικές καταστροφές και δεν αποτελούν κίνδυνο που εξ ορισμού είναι ανεξέλεγκτος. Εμπίπτουν, είπε, στην αρμοδιότητα της δημόσιας τάξης και, συνεπώς, στην ευθύνη του κράτους.

Ο υπουργός Οικονομίας Roland Lescure υποστηρίζει ότι ο στόχος δεν είναι η δημιουργία νέου φόρου, αλλά η ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των ασφαλιζόμενων. Απευθυνόμενος στη βουλευτή, διευκρίνισε ότι αυτό δεν απαλλάσσει με κανέναν τρόπο το κράτος από τις ευθύνες του. Υπογράμμισε πως χρειάζεται να καθησυχαστούν οι οικονομικοί φορείς της χώρας, ώστε κανείς να μην διστάσει να δημιουργήσει επιχείρηση, και εγγυήθηκε ότι το κράτος θα αναλάβει την ευθύνη για την εγγύηση του ταμείου.

Το κεντροδεξιό Les Républicains εντοπίζει δύο σημαντικά προβλήματα. Πρώτον, ότι έτσι ο γαλλικός λαός υποχρεώνεται να πληρώσει για να αντισταθμίσει την αδυναμία του κράτους να διατηρήσει τη δημόσια τάξη. Δεύτερον, ότι είναι απαράδεκτο η πλειοψηφία να πληρώνει για τις πράξεις μιας παραβατικής μειοψηφίας.

Αντιδράσεις έπειτα από την 17η Οκτωβρίου

Στις 19 Φεβρουαρίου 2026 το Συνταγματικό Συμβούλιο ολοκλήρωσε τη συζήτηση και απέρριψε επίσημα το μέτρο ως αντισυνταγματικό και ακατάλληλο. Το μέτρο αφαιρέθηκε από τον νόμο του προϋπολογισμού, δεν εξαλείφθηκε όμως εντελώς από τα σχέδια της κυβέρνησης.

Η έκταση των πρόσφατων ζημιών αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τον φόρο. «Τουλάχιστον 3.000 επιχειρήσεις» λεηλατήθηκαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, δήλωσε ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκόρνυ. Ο απολογισμός είναι βαρύς: σύμφωνα με εκτιμήσεις της Morningstar, της υπηρεσίας οικονομικών δεδομένων, οι ζημιές στις 17 Οκτωβρίου ανέρχονται σε 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι διαμαρτυρίες κατά του υψηλού κόστους ζωής το Σάββατο 24 Οκτωβρίου ήταν πιο ήρεμες από ό,τι την προηγούμενη εβδομάδα, όμως ορισμένες επιχειρήσεις λεηλατήθηκαν και βανδαλίστηκαν και πάλι. Κυβέρνηση και ασφαλιστικές εταιρείες αναζητούν ξανά γρήγορες λύσεις για να βοηθήσουν τα θύματα. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο «φόρος ταραχών» επέστρεψε στο κέντρο της συζήτησης.

Το μέτρο είχε αφαιρεθεί από το σχέδιο προϋπολογισμού στις αρχές του έτους, θα μπορούσε όμως να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027. Η διαδικασία είναι μακρά. Το Συμβούλιο της Επικρατείας πρέπει να εγκρίνει πολλά κείμενα πριν από τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα.

Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθεί με εισφορά αλληλεγγύης 0,8% επί των ασφαλιστηρίων συμβολαίων περιουσίας και ατυχημάτων, που καλύπτουν κυρίως κατοικίες και αυτοκίνητα. Το ποσοστό έχει μειωθεί, καθώς αρχικά προβλεπόταν στο 5%, όταν η πρόταση υποβλήθηκε για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 2026. Η κυβέρνηση στοχεύει στη δημιουργία ενός είδους ταμείου αλληλεγγύης, ώστε τα κεφάλαια να καλύπτουν ζημιές από ταραχές και να στηρίζουν τα θύματα.

Η λεγόμενη «συνεισφορά αλληλεγγύης» θα είναι υποχρεωτική. Αυτό σημαίνει ότι οι ζημιές θα καλύπτονται οικονομικά από όλα τα ασφαλισμένα άτομα στη Γαλλία. Η συγκέντρωση πόρων, όπως έχει προγραμματιστεί για τις αρχές του 2026, δύσκολα θα ευχαριστήσει τους πάντες, αφού στην ουσία χρηματοδοτεί τις ζημιές.

Το δίλημμα για την αποζημίωση

Το ταμείο θα ενεργοποιείται σε διαφορετικά σενάρια. Πρώτον, εάν οι υλικές ζημιές υπερβούν τις 700.000 ευρώ σε όλη τη διάρκεια των ταραχών, και όχι μόνο για ζημιές που προκλήθηκαν σε ένα άτομο. Οι υλικές ζημιές μπορεί να ποικίλλουν: σπασμένα παράθυρα, λεηλατημένα καταστήματα, καμένα ή κατεστραμμένα οχήματα.

Όταν οι ζημιές αφορούν δημόσια κτίρια, όπως δημαρχεία ή σχολεία, το ταμείο ενεργοποιείται από τις 300.000 ευρώ. Αν, τέλος, μια ταραχή οδηγήσει σε τουλάχιστον 30 περιστατικά, καθένα από τα οποία εκτιμάται σε ζημιές τουλάχιστον 10.000 ευρώ, το ταμείο αποδεσμεύεται επίσης.

Για τα θύματα της 17ης Οκτωβρίου τις ζημιές αναλαμβάνουν οι ασφαλιστικές εταιρείες. Καταστηματάρχης με λεηλατημένη επιχείρηση θα υποβάλει αίτηση αποζημίωσης στην ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης του, ενώ όποιος είδε το αυτοκίνητό του να καίγεται θα απευθυνθεί στην ασφάλιση αυτοκινήτου. Η κάθε υπόθεση διαφέρει και κρίνεται από το ασφαλιστήριο, την κάλυψη και το συμβόλαιο. Αν ένα συμβόλαιο δεν καλύπτει ζημίες που σχετίζονται με ταραχές, αποζημίωση δεν καταβάλλεται.

Σύμφωνα με τον γαλλικό Κώδικα Εσωτερικής Ασφάλειας, το κράτος θεωρείται αστικώς υπεύθυνο για ορισμένα εγκλήματα και αδικήματα που διαπράττονται με βία από ομάδες ή συγκεντρώσεις, σε βάρος περιουσίας ή προσώπων. Μπορεί επομένως να υποχρεωθεί να χρηματοδοτήσει ορισμένες αποζημιώσεις, χωρίς αυτό να αποτελεί αυτόματη εγγύηση.

Στις πρόσφατες ταραχές την πληρωμή αναλαμβάνουν οι ασφαλιστικές εταιρείες, με βάση τις διατάξεις αποζημίωσης των συμβάσεών τους, ενώ και το κράτος συνεισφέρει χρηματοδοτώντας ορισμένες ζημιές. Το σύστημα που ισχύει σήμερα θα μπορούσε να αμφισβητηθεί, εάν ο φόρος ταραχών συμπεριληφθεί στον προϋπολογισμό του 2027.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow