Γιατί η φαρμακευτική αγωγή μένει βασική στην εξωσωματική γονιμοποίηση

Κεντρικό σκέλος της εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF) είναι η φαρμακευτική αγωγή. Τα σκευάσματα που χορηγούνται χρησιμοποιούνται εδώ και τρεις δεκαετίες, έχουν ελεγχθεί και εξακολουθούν να ελέγχονται ως προς τις παρενέργειές τους. Μέσω της αγωγής συντονίζεται ελεγχόμενα η λειτουργία των ωοθηκών και αναπτύσσονται περισσότερα ωοθυλάκια μέσα στον ίδιο κύκλο.

Αναστάσιος Παχυδάκης

Την αγωγή κατευθύνουν εξειδικευμένοι ιατροί, με πιστοποιημένη βασική εκπαίδευση στο αντικείμενο, σε κλινικό χώρο που ελέγχεται από την Αρχή Ελέγχου Μονάδων Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, τον Ιατρικό Σύλλογο και την Αρχή Διαφάνειας.

Αν και η φαρμακευτική αγωγή συχνά ανησυχεί τις γυναίκες, η κατευθυντήρια οδηγία της American Society for Reproductive Medicine (ASRM) του 2024 σημειώνει ότι δεν διαφαίνεται αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού έπειτα από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Για τον καρκίνο των ωοθηκών δεν αποκλείεται μικρή άνοδος του κινδύνου, που μπορεί να συνδέεται και με την υποκείμενη αιτία της υπογονιμότητας ή με την ενδομητρίωση.

Η μικρή αύξηση της πιθανότητας καρκίνου των ωοθηκών, που ίσως εμφανίζουν γυναίκες οι οποίες ξεκινούν θεραπεία υπογονιμότητας, συνδέεται με την αιτία της υπογονιμότητας και όχι με την ίδια τη θεραπεία. Η υπογονιμότητα, η ενδομητρίωση, η μη τεκνοποίηση, η ηλικία και η γενετική προδιάθεση μπορούν να επηρεάζουν ανεξάρτητα τον κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου.

Μεγάλες μετα-αναλύσεις και συστηματικές ανασκοπήσεις, σε εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς και με παρακολούθηση δεκαετιών, δεν έχουν τεκμηριώσει σαφή αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών εξαιτίας της ίδιας της θεραπείας εξωσωματικής.

Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι σε γενικές γραμμές καθησυχαστικά. Δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση ανάμεσα στη συνήθη θεραπεία IVF και σε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών.

Κατά τη θεραπεία χορηγούνται κυρίως γοναδοτροπίνες, όπως η FSH (θυλακιοτρόπος ορμόνη), συχνά σε συνδυασμό με LH, ανάλογα με το εξατομικευμένο πρωτόκολλο. Επιδιώκεται η ανάπτυξη περισσότερων ωοθυλακίων, αντί ενός μόνο, όπως συμβαίνει συνήθως σε φυσικό κύκλο.

Η FSH δίνεται για περίπου 8 έως 12 ημέρες, αυξάνοντας την ορμονική διέγερση των ωοθηκών και επιτρέποντας την ανάπτυξη πολλαπλών ωοθυλακίων. Η θεραπεία δημιουργεί στον οργανισμό επίπεδα FSH παρόμοια με εκείνα της περιεμμηνόπαυσης. Επειδή όμως οι ωοθήκες μπορούν να διεγερθούν ελεγχόμενα, καθίσταται δυνατή η συλλογή περισσότερων ωαρίων σε μία ωοληψία. Έτσι ανεβαίνουν οι πιθανότητες να προκύψουν κατάλληλα έμβρυα για μεταφορά ή κατάψυξη, χωρίς κάθε προσπάθεια να ξεκινά από την αρχή. Τα κατεψυγμένα έμβρυα μπορούν να αξιοποιηθούν σε επόμενες εμβρυομεταφορές χωρίς επιπλέον αγωγή.

Παραλαμβάνονται έτσι ωάρια της ίδιας ηλικίας, με την ίδια πιθανότητα φυσιολογικού γενετικού υλικού. Σε φυσικούς κύκλους θα χρειάζονταν μήνες ή χρόνια για να συλλεχθούν, ενώ τα τελευταία θα είχαν χειρότερη πρόγνωση από τα πρώτα. Η πιθανότητα χρωμοσωμικής ανωμαλίας ενός ωαρίου είναι ίδια για κάθε ηλικία, είτε προέρχεται από φυσικό κύκλο είτε από φαρμακευτική διέγερση. Οι πολλαπλές ωοληψίες, επιπλέον, αυξάνουν δραματικά το κόστος της διαδικασίας.

Με αυτόν τον τρόπο η θεραπεία μπορεί να περιορίσει τον αριθμό των κύκλων διέγερσης που απαιτούνται, τις επαναλαμβανόμενες ωοληψίες, τις επισκέψεις και το συνολικό οικονομικό και χρονικό βάρος. Η σωστή ενημέρωση, η εξατομίκευση του πρωτοκόλλου και η στάθμιση των πραγματικών επιστημονικών δεδομένων βοηθούν τις γυναίκες να παίρνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για την αναπαραγωγική τους υγεία.

Αναστάσιος Παχυδάκης CCT MRCOG

Μαιευτήρας Γυναικολόγος Institute of Life Iaso

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow