Food Service Gate: Εργαζόμενοι στον αέρα, άρνηση ειδικών μέτρων και εισηγήσεις εργατολόγου

Χιλιάδες εργαζόμενοι έχουν μείνει στον αέρα, έπειτα από τις γρήγορες εξελίξεις στην εξάρθρωση κυκλωμάτων φοροδιαφυγής και απάτης δύο μεγάλων αλυσίδων εστίασης. Σχεδόν παρουσιάζονται ως παράπλευρες απώλειες. Τα κοινά στοιχεία των δύο υποθέσεων και η έντονη συζήτηση ότι ακολουθούν νέες αποκαλύψεις οδήγησαν στον νεολογισμό «Food Service Gate».

Το υπουργείο Εργασίας και η κυβέρνηση διαβεβαιώνουν ότι «θα στηρίξουμε τους εργαζόμενους με όλες μας τις δυνάμεις». Προς το παρόν, όμως, αρνούνται να ενεργοποιήσουν ειδικά μέτρα ενίσχυσης. Την ευθύνη τη μεταθέτουν στους εργοδότες που ελέγχονται, οι οποίοι είναι είτε προφυλακισμένοι είτε σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Δεν είναι η πρώτη φορά που, όταν καταρρέει μια επιχείρηση με ευθύνη αφερέγγυων ή παρανομούντων επιχειρηματιών, εκείνοι που πλήττονται πρώτοι είναι οι εργαζόμενοι.

Το κράτος δεν μπορεί να αδιαφορεί. Ούτε μπορεί να εμφανίζει ως διέξοδο την απόλυση και το ταμείο ανεργίας ή την αλλαγή ιδιοκτησίας, διαδικασία που ενδέχεται να τραβήξει σε μάκρος ή να μην ολοκληρωθεί καθόλου.

Ακόμη πιο σύνθετη είναι η εικόνα για όσους απασχολούνται σε καταστήματα franchise, με πολλούς διαφορετικούς εργοδότες. Καθώς βγαίνουν σταδιακά στο φως οι καταγγελλόμενες κομπίνες γνωστών επιχειρηματιών της εστίασης, και όχι μόνο, το πρόβλημα των εγκλωβισμένων εργαζομένων θα μεγαλώνει, προειδοποιεί ο έμπειρος εργατολόγος Δημήτρης Περπατάρης.

Ο ίδιος επιμένει ότι απαιτείται κεντρική ρύθμιση, κατά προτίμηση με νόμο, ώστε να μην επαναληφθούν φαινόμενα μαζικής εργασιακής ομηρίας σαν εκείνα του πρόσφατου παρελθόντος. Μιλά για αρκετές περιπτώσεις με παρόμοια χαρακτηριστικά.

Διαμαρτυρία πραγματοποίησε το Συνδικάτο Εργατοϋπαλλήλων Επισιτισμού-Τουρισμού-Ξενοδοχείων Αθήνας στα γραφεία της Pizza Fan στο Χαλάνδρι.

Αποκλίνουσες θέσεις

Τα σωματεία ζητούν άμεση οικονομική στήριξη για τους εργαζόμενους που έχουν μείνει χωρίς δουλειά, όπως στην περίπτωση της Pizza Fan και, ενδεχομένως, της γνωστής αλυσίδας αρτοποιείων.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στον Επισιτισμό Τουρισμό (ΠΟΕΕΤ) προτείνει αναστολή σύμβασης. Για λίγους μήνες αυτή εξασφαλίζει αποζημίωση ειδικού σκοπού 534 ευρώ, ποσό οριακά χαμηλότερο ακόμη και από το επίδομα ανεργίας.

Το Συνδικάτο Εργατοϋπαλλήλων Επισιτισμού-Τουρισμού-Ξενοδοχείων Νομού Αττικής λέει ότι «κανείς δεν μπορεί να ζήσει με 500 ευρώ τον μήνα». Ζητά να διασφαλιστούν όλες οι θέσεις εργασίας, το εισόδημα και τα ένσημα, με ευθύνη της κυβέρνησης. Διεκδικεί επίσης πάγωμα όλων των χρεών των εργαζομένων σε τράπεζες, ΔΕΚΟ και άλλους φορείς, καθώς και προστασία από εξώσεις και πλειστηριασμούς.

Επτά πρωτοβάθμια σωματεία, που έχουν δώσει μακροχρόνιους αγώνες κατά των εργοδοτικών αυθαιρεσιών της αλυσίδας Pizza Fan, ζητούν άμεση έκτακτη μηνιαία ενίσχυση 880 ευρώ για έξι μήνες. Η ενίσχυση αφορά όλους τους εργαζόμενους, της εταιρείας και των franchise. Κυρίως, όμως, ζητούν να ελεγχθούν όλα τα καταστήματα για παραβάσεις υποδηλωμένης εργασίας και για αποδοχές μικρότερες από εκείνες που αντιστοιχούν στις πραγματικές ώρες δουλειάς. Πρόκειται για πρακτικές που η επιχείρηση εφαρμόζει αποδεδειγμένα εδώ και πάνω από μία δεκαετία, όπως έχει διαπιστωθεί με δικαστικές αποφάσεις και καταγγελίες στην Επιθεώρηση Εργασίας.

Οι προτάσεις είναι πολλές και δεν συγκλίνουν πάντα. Το συνδικαλιστικό κίνημα εμφανίζεται πολυδιασπασμένο, οι εργαζόμενοι αποξενωμένοι και η δυσπιστία προς τα συνδικάτα δικαιολογημένη.

Παρ’ όλες τις διαφορετικές προσεγγίσεις, όλοι συμφωνούν ότι χρειάζεται κοινή ασπίδα προστασίας. Δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις που ελέγχονται τώρα, αλλά και άλλες που βρίσκονται ή ενδέχεται σύντομα να βρεθούν στην ίδια θέση.

Ο δικηγόρος και εργατολόγος Δημήτρης Περπατάρης.

Δημήτρης Περπατάρης: Ανάγκη για μόνιμη ρύθμιση

Την κατάσταση των χιλιάδων εργαζομένων στα καταστήματα που ελέγχονται για φοροδιαφυγή ο έμπειρος εργατολόγος τη χαρακτηρίζει «το χειρότερο είδος ομηρίας». Παραδέχεται ότι εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν.

Ως νομική κίνηση, συστήνει στους εργαζόμενους να προσφύγουν ομαδικά, ανά κατάστημα και άμεσο εργοδότη, σε ασφαλιστικά μέτρα, λόγω του επείγοντος. Το αίτημα είναι συντηρητική κατάσχεση κάθε κινητής και ακίνητης περιουσίας της επιχείρησης και του νόμιμου εκπροσώπου της. Στο ύψος των απαιτήσεων πρέπει να περιλαμβάνονται οι αποδοχές των επόμενων μηνών, για πέντε ή έξι μήνες, μαζί με την τεκμαιρόμενη αποζημίωση απόλυσης.

Στο ίδιο δικόγραφο προτείνει να συμπεριληφθεί και η μητρική εταιρεία, ως υπεύθυνη «εις ολόκληρον». Όχι ως εργοδότης, αλλά για την ευθύνη της στην κατάσταση, στην περίπτωση που ο franchisee δεν έχει περιουσία.

Ταυτόχρονα μπορούν να απευθυνθούν στην Επιθεώρηση Εργασίας για το σύνολο των απαιτήσεών τους: δεδουλευμένα, επίδομα, δώρο, αποζημίωση και ό,τι άλλο εκκρεμεί.

Ο στόχος είναι να «κλειδώσουν» τα χρήματα που θα εισπράξουν οι εργαζόμενοι όταν εκδοθούν οι οριστικές αποφάσεις. Έτσι δεν θα εξαφανιστούν σε λογαριασμούς στην Ελβετία ή σε προσωπικούς λογαριασμούς.

Την επίσχεση εργασίας δεν τη συνιστά. Δεν δίνει επιπλέον επίδομα και μπορεί να κριθεί καταχρηστική, αν δεν έχει συμπληρωθεί τρίμηνο απλήρωτων αποδοχών. Το ειδικό επίδομα επίσχεσης καταργήθηκε το 2024. Απομένει μόνο αίτηση για τακτικό επίδομα ανεργίας, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις. Η παραίτηση είναι λύση μόνο για όποιον έχει ήδη βρει δουλειά, αφού στην πράξη «χαρίζει» την αποζημίωση.

Χωρίς λογιστή, ούτε η οικειοθελής αποχώρηση μπορεί να ολοκληρωθεί. Αυτό περιγράφεται ως το μεγαλύτερο πρακτικό εμπόδιο.

Το βασικό ζήτημα που θέτει ο κ. Περπατάρης είναι οι ευθύνες του κράτους. Τονίζει ότι το πρόβλημα θα διογκωθεί.

Για την άρνηση του υπουργείου Εργασίας, προς το παρόν, να δώσει έκτακτο επίδομα, επισημαίνει ότι η υπουργός μένει στο γράμμα του νόμου. «Δεν θέλει να μετατρέψει τον ιδιωτικό επιχειρηματικό κίνδυνο σε λόγο συνδρομής του Δημοσίου, με το σκεπτικό ότι ”εδώ δεν είναι COVID”. Είναι μια αντίληψη του τύπου ”αφήνουμε την αγορά να ρυθμιστεί μόνη της”. Όμως το κράτος έχει ευθύνη. Σωστά έσπασε το κύκλωμα της φοροδιαφυγής και σωστά θα τους βάλει φυλακή. Όμως το κλείσιμο όλων των λογαριασμών σημαίνει ότι είναι θέμα ημερών οι εργαζόμενοι να μείνουν απλήρωτοι».

Κατά τον κ. Περπατάρη, το επιχείρημα ότι ο λογαριασμός μισθοδοσίας της κεντρικής επιχείρησης παραμένει ανοιχτός δεν διασφαλίζει τους εργαζόμενους. Πρώτον, η πλειονότητα δουλεύει σε franchise, άρα υπάρχουν πολλοί λογαριασμοί. Δεύτερον, «αν υπάρχει κάπου ένας ”κουμπαράς” για να πληρώνει τη μισθοδοσία, θα μπλοκαριστεί, με αποτέλεσμα σε σύντομο διάστημα το προσωπικό να μην μπορεί να πληρωθεί».

Οι συλληφθέντες για την υπόθεση φοροδιαφυγής της αλυσίδας Pizza Fan οδηγούνται στον ανακριτή.

Ο ορυμαγδός που έρχεται

«Απέναντι σε αυτό τον ορυμαγδό που έρχεται, δεν μπορεί το υπουργείο Εργασίας να λέει ”εμένα δεν με ενδιαφέρει” ότι ξαφνικά σε μία νύχτα μένουν στον αέρα δυόμισι χιλιάδες εργαζόμενοι. Το πρόβλημα θα μεγεθυνθεί σίγουρα, γιατί μιλάμε για έναν πολύ δύσκολο χειμώνα, με δύο πολεμικές συρράξεις, με την ακρίβεια στα ύψη, με επιχειρήσεις οι οποίες ελέγχονται πιο συστηματικά», λέει ο κ. Περπατάρης.

Για το γιατί οι αρχές κινητοποιήθηκαν τώρα, ενώ ενδείξεις παρανομίας υπήρχαν εδώ και χρόνια, ο κ. Περπατάρης δίνει περισσότερες από μία ερμηνείες: «Θέλετε γιατί πρέπει να φανεί ένα έργο στη φοροδιαφυγή και την εισφοροδιαφυγή; Θέλετε γιατί με τις διασταυρώσεις στοιχείων το έργο αυτό γίνεται πιο εύκολο; Θέλετε γιατί οι εργαζόμενοι έχουν ξυπνήσει και διεκδικούν τα δικαιώματά τους και πληροφορούνται για την οικονομική κατάσταση της εταιρείας τους; Αλλά το να κάνουμε σαν να μην ξέρουμε ότι αυτοί οι άνθρωποι θα μείνουν τους επόμενους έξι μήνες απλήρωτοι, και να λέει το υπουργείο ότι δεν μπορεί να βρει έναν τρόπο να τους δώσει ούτε εκατό ευρώ, το θεωρώ ανεύθυνο. Ούτε μπορεί να λέει ότι δεν μπορεί να τους αποδεσμεύσει νόμιμα, να πάνε να δουλέψουν αλλού, να βγάλουν ένα μεροκάματο, όσοι θέλουν. Και αυτό το θεωρώ ανεύθυνο».

Το βοήθημα των 534 ευρώ, που συζητείται ως αποζημίωση ειδικού σκοπού, ο εργατολόγος το χαρακτηρίζει «ασπιρίνη στον καρκίνο». Επιμένει ότι χρειάζεται κεντρική παρέμβαση για άμεση οικονομική ενίσχυση των εργαζομένων, αλλά και μόνιμη νομοθετική ρύθμιση, γιατί ενδέχεται να υπάρξουν και άλλοι εγκλωβισμένοι.

Κενό στη νομοθεσία

«Στο ελληνικό δίκαιο δυστυχώς δεν έχει προβλεφθεί νομοθετικά αυτή η περίπτωση. Μιλάμε για χιλιάδες εργαζόμενους που θα είναι σαν άνεργοι, αλλά χωρίς απόλυση. Απλήρωτοι, ανασφάλιστοι, τυπικά ενεργοί στο ΕΡΓΑΝΗ. Δεν μπορούν ούτε να απολυθούν ούτε να παραιτηθούν. Έχουμε ζητήσει εδώ και δεκαετίες και από προηγούμενους υπουργούς Εργασίας, να θεσπιστεί τεκμήριο απόλυσης για τους εγκλωβισμένους εργαζόμενους. Όταν δηλαδή ένας εργοδότης σε αφήνει απλήρωτο π.χ. τρεις, τέσσερις μήνες, θεωρείται ότι σε έχει απολύσει. Ώστε να μπορείς την επόμενη μέρα να διεκδικήσεις την αποζημίωση και το επίδομα ανεργίας», καταλήγει.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow