Λάθη στην καταγραφή χιλιάδων αγροτεμαχίων στο Κτηματολόγιο και οι αγροτικές ενισχύσεις

Στο Κτηματολόγιο χιλιάδες αγροτεμάχια δεν έχουν αποτυπωθεί με ορθό τρόπο. Άλλα εμφανίζουν λανθασμένα όρια, άλλα φαίνονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» και άλλα εμπλέκονται σε προβλήματα των δασικών χαρτών. Αυτή είναι η μία όψη του ζητήματος.

Ένα γεωτεμάχιο μπορεί να βρίσκεται σε λάθος θέση, να έχει άλλο εμβαδόν, να φέρει διαφορετικό ΚΑΕΚ ή να εκκρεμεί ως προς την κυριότητα.

Η άλλη όψη αφορά τις αγροτικές ενισχύσεις, που πλέον εξαρτώνται άμεσα από το αν τα κτηματολογικά στοιχεία είναι ακριβή. Οι παραγωγοί αναζητούν τρόπο να προχωρήσουν τις δηλώσεις τους. Η τακτοποίηση ενός σφάλματος στην αίτηση ενίσχυσης, όμως, δεν διορθώνει από μόνη της τα προβλήματα του ακινήτου.

Για τον λόγο αυτόν «ΤΑ ΝΕΑ», με τη συνδρομή της τοπογράφου και πολεοδόμου μηχανικού Γραμματής Μπακλατσή, παραθέτουν σε 10+5 ερωτήσεις και απαντήσεις όσα χρειάζεται να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι, ώστε να κατοχυρώσουν την αγροτική επιδότηση ενώ μένουν ανοιχτά μέτωπα στο Κτηματολόγιο.

Γιατί εμφανίζεται πρόβλημα σε χωράφι που καλλιεργείται επί δεκαετίες;

Η μακρόχρονη καλλιέργεια δεν σημαίνει ότι η κτηματολογική εικόνα είναι εξίσου σωστή. Το γεωτεμάχιο ενδέχεται να έχει εσφαλμένη θέση ή εμβαδόν, να αντιστοιχεί σε άλλον ΚΑΕΚ από εκείνον που ο παραγωγός θεωρεί σωστό ή να παρουσιάζει εκκρεμότητα στην κυριότητα.

Τι ενέργειες απαιτούνται από τον ιδιοκτήτη όταν ο ΚΑΕΚ δεν ταυτοποιείται;

Δεν διαλέγει αυθαίρετα έναν διπλανό ΚΑΕΚ μόνο για να ολοκληρωθεί η δήλωση. Χρειάζεται τεχνικός έλεγχος: εντοπισμός του ακινήτου, αντιπαραβολή με τίτλους και παλιά τοπογραφικά, εξέταση ορίων και εμβαδού. Αν το ζήτημα αφορά την κυριότητα, απαιτείται παράλληλα και νομικός έλεγχος.

Τι δηλώνει το γεωχωρικό όριο επικάλυψης 55% στον ΟΣΔΕ 2026;

Το ελάχιστο ποσοστό με το οποίο το αγροτεμάχιο πρέπει να συμπίπτει με τους δηλωμένους ΚΑΕΚ ορίστηκε στο 55%, υπό προϋποθέσεις. Το συνολικό εμβαδόν των ΚΑΕΚ δεν επιτρέπεται να υπολείπεται της δηλούμενης έκτασης και η έκταση αυτή δεν πρέπει να δηλώνεται από άλλον παραγωγό. Πρόκειται για έλεγχο του ΟΣΔΕ, όχι για αποδοχή λανθασμένων κτηματολογικών ορίων. Από το 55% δεν προκύπτει δικαίωμα απόκλισης 45% στα όρια. Την ασυμφωνία εξετάζει τοπογράφος μηχανικός.

Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται η πλατφόρμα «metavoles»;

Μπαίνει σε εφαρμογή όταν πρέπει να διορθωθούν γεωμετρικά στοιχεία, όπως η θέση, το σχήμα ή τα όρια ενός ακινήτου στο κτηματολογικό διάγραμμα. Ο τοπογράφος μηχανικός ελέγχει την περίπτωση, συντάσσει όπου απαιτείται Διάγραμμα Γεωμετρικών Μεταβολών και καταχωρίζει τον Κωδικό Ηλεκτρονικού Διαγράμματος. Η διαδικασία γίνεται ψηφιακά. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αίτηση γίνεται δεκτή χωρίς έλεγχο ή χωρίς ενημέρωση των ιδιοκτητών που επηρεάζονται.

Τι ακολουθεί αν ένα χωράφι φαίνεται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη»;

Εδώ το ζήτημα αφορά την κτηματολογική εγγραφή και δεν περιορίζεται σε λάθος σχεδίασης. Ελέγχονται οι τίτλοι, οι προθεσμίες, το στάδιο λειτουργίας του Κτηματολογίου και το αν χωρεί διόρθωση χωρίς δίκη. Όπου δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εξωδικαστικής διόρθωσης, μπορεί να χρειαστεί δικαστική διαδικασία. Η καταχώριση στο Ε9 και η δήλωση στον ΟΣΔΕ δεν αρκούν από μόνες τους.

Τι ισχύει αν ο ενδιαφερόμενος επικαλείται χρησικτησία;

Σε αυτή την περίπτωση η μακροχρόνια νομή μπορεί, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, να στηρίξει δικαίωμα κυριότητας. Χρειάζονται, όμως, αποδεικτικά στοιχεία και σωστή νομική αξιολόγηση. Παλιές αεροφωτογραφίες, έγγραφα και στοιχεία κατοχής μπορούν να αξιοποιηθούν. Ιδίως σε εγγραφή «αγνώστου ιδιοκτήτη» εξετάζεται αν επιτρέπεται εξωδικαστική διόρθωση ή αν απαιτείται δικαστική αναγνώριση.

Ποια σημεία εξετάζει ο ειδικός;

Ελέγχει τη θέση και τα όρια, αποτυπώνει το ακίνητο, συγκρίνει κτηματολογικά και ιστορικά στοιχεία, εντοπίζει επικαλύψεις και συντάσσει τα διαγράμματα που χρειάζονται. Όταν αμφισβητείται η κυριότητα, συνεργάζεται με δικηγόρο. Τον τεχνικό ή τον νομικό έλεγχο της ιδιοκτησίας δεν μπορεί να τον αναπληρώσει ο χειριστής του ΟΣΔΕ.

Τι γίνεται όταν ένα χωράφι εμφανίζεται ως δασικό στον δασικό χάρτη;

Αν ο χαρακτηρισμός είναι λανθασμένος, εξετάζεται η νόμιμη διόρθωση του δασικού χάρτη. Όταν έχει υποβληθεί αντίρρηση μέσα στην προθεσμία, ακολουθείται η εξέτασή της. Διαφορετικά, ελέγχεται αν χωρεί διόρθωση πρόδηλου σφάλματος, αν υπάρχει παράλειψη διοικητικής πράξης ή αν ανοίγει άλλη νόμιμη διαδικασία. Αν το ακίνητο έχει καταχωριστεί στο Δημόσιο, η κτηματολογική εγγραφή ελέγχεται χωριστά. Η καλλιέργεια που γίνεται σήμερα δεν αναιρεί τον δασικό χαρακτήρα.

Τι ισχύει αν το ακίνητο φαίνεται ως ιδιοκτησία του Δημοσίου;

Η εγγραφή μπορεί να συνδέεται με δασικό χαρακτήρα, με την αρχική κτηματολογική εγγραφή ή με ιδιοκτησιακή διεκδίκηση. Γι’ αυτό ελέγχονται οι τίτλοι, τα κτηματολογικά δεδομένα και ο δασικός χάρτης, ώστε να επιλεγεί διόρθωση της εγγραφής, αναγνώριση δικαιώματος ή άλλη ενέργεια. Η γεωμετρική διόρθωση δεν επαρκεί.

Τι ισχύει για τις εκχερσωμένες δασικές εκτάσεις που καλλιεργούνται και δηλώνονται στον ΟΣΔΕ;

Το ζήτημα παραμένει άλυτο και η εξαγορά δεν επιτρέπεται με το καθεστώς που ισχύει. Για εκτάσεις ΔΑ, δηλαδή δάσος ή δασική έκταση παλαιότερα και άλλης μορφής σήμερα, ή ΧΑ, δηλαδή χορτολιβαδική έκταση παλαιότερα και άλλης μορφής σήμερα, ο ν. 5037/2023 προβλέπει υπό προϋποθέσεις να διατηρείται η γεωργική χρήση όσο λαμβάνεται η προβλεπόμενη ενίσχυση. Ο δασικός χαρακτηρισμός και οι κτηματολογικές εκκρεμότητες παραμένουν. Η επιδότηση δεν ισοδυναμεί με νομιμοποίηση της εκχέρσωσης ούτε με αναγνώριση κυριότητας.

Τι προβλέπεται για τα αγροτεμάχια που προέρχονται από κληρονομιά;

Συχνά εξακολουθεί να εμφανίζεται ο ιδιοκτήτης που έχει αποβιώσει ή έχουν καταχωριστεί εσφαλμένα ποσοστά συνιδιοκτησίας. Γι’ αυτό εξετάζονται οι κληρονομικές πράξεις, η καταχώρισή τους και οι διορθώσεις που τυχόν απαιτούνται. Η αποτύπωση των ορίων είναι ένα ζήτημα. Η νόμιμη καταχώριση του δικαιούχου είναι άλλο.

Σε τι δεσμεύονται οι αγρότες με την υπογραφή της ειδικής υπεύθυνης δήλωσης της ΑΑΔΕ;

Υπογράφοντας την υπεύθυνη δήλωση, δεσμεύονται να δηλώσουν τα ορθά στοιχεία ΑΤΑΚ ή και ΚΑΕΚ μόλις αρθούν τα προβλήματα που σήμερα εμποδίζουν την ταυτοποίησή τους. Όσοι έχουν λανθασμένα κτηματολογικά όρια, ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη» ή εκκρεμότητες χρησικτησίας χρειάζεται να προχωρήσουν στις ενέργειες που απαιτούνται για τη διόρθωση των στοιχείων τους. Η υπεύθυνη δήλωση δεν αντικαθιστά τις διαδικασίες διόρθωσης στο Κτηματολόγιο.

Τι θα γίνει με τις αγροτικές ενισχύσεις αν δεν διορθωθούν τα προβλήματα στο Κτηματολόγιο και στους δασικούς χάρτες;

Η υπεύθυνη δήλωση της ΑΑΔΕ δεν εγγυάται από μόνη της ότι οι αγροτικές ενισχύσεις θα συνεχιστούν τα επόμενα χρόνια. Όσοι έχουν λανθασμένες κτηματολογικές εγγραφές ή εκκρεμότητες στους δασικούς χάρτες χρειάζεται να εξετάσουν εγκαίρως τις δυνατότητες διόρθωσης. Ξεχωριστή μέριμνα απαιτείται για τις εκτάσεις που χαρακτηρίζονται ΔΔ, καθώς διατηρούν τον δασικό τους χαρακτήρα και δεν μπορούν να θεωρούνται αυτομάτως επιλέξιμες για ενίσχυση μόνο επειδή καλλιεργούνται. Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση των εκτάσεων ΔΑ ή άλλων περιπτώσεων εκχέρσωσης, για τις οποίες προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις υπό προϋποθέσεις. Αν οι εκκρεμότητες δεν επιλυθούν ή δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, υπάρχει κίνδυνος απώλειας μελλοντικών ενισχύσεων ή ανάκτησης ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως.

Τι ελέγχουν όσοι καλλιεργούν μισθωμένα αγροτεμάχια;

Μαζί με τον ιδιοκτήτη βεβαιώνονται ότι το μισθωμένο χωράφι αντιστοιχεί στον σωστό ΚΑΕΚ και ότι τα όρια και το εμβαδόν του είναι ορθά. Αν υπάρχει κτηματολογικό σφάλμα, τη διόρθωσή του την εξετάζει ο ιδιοκτήτης με τη συνδρομή τοπογράφου μηχανικού. Το μισθωτήριο, από μόνο του, δεν τακτοποιεί την κτηματολογική εγγραφή.

Σε ποια σημεία στέκονται οι ενδιαφερόμενοι;

Οι ιδιοκτήτες δεν αφήνουν τα προβλήματα της γης τους για την επόμενη δήλωση ΟΣΔΕ. Ζητούν έλεγχο από τοπογράφο μηχανικό, διακρίνουν το γεωμετρικό ζήτημα από το ιδιοκτησιακό και το δασικό και κινούν εγκαίρως την κατάλληλη διαδικασία, με νομική υποστήριξη όπου χρειάζεται. Ούτε οι λανθασμένες κτηματολογικές εγγραφές ούτε οι δασικές εκκρεμότητες διορθώνονται με την υποβολή της αίτησης ενίσχυσης. Το ότι μια αγροτική ενίσχυση διευκολύνεται προσωρινά δεν αποτελεί οριστική λύση για την ακίνητη περιουσία.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow