Πρόσφατη έρευνα του πολιτειακού πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (MSU), που έγινε σε ζώα, δείχνει ότι ο μεταβολισμός του ανθρώπου ενδέχεται να μεταβάλλεται όταν, μέσα στην ημέρα, εκτίθεται σε τεχνητό φωτισμό. Ανάμεσα σε τέτοιους χώρους είναι τα γραφεία και τα σχολεία.
Οι άνθρωποι, σύμφωνα με την αμερικανική μελέτη, περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε κλειστούς χώρους και κάτω από τεχνητό φως. Τα εσωτερικά βιολογικά ρολόγια, όμως, εξελίχθηκαν ακολουθώντας τους φυσικούς κύκλους φωτός και σκότους. Ένας λαμπτήρας φθορισμού μπορεί έτσι να επιδρά σημαντικά στον οργανισμό. Μία ώρα φωτός το μεσημέρι φαίνεται, πάντως, να βοηθά ώστε η διαφορά να αντισταθμίζεται.
Οι επιστήμονες εξέτασαν ζώα που, όπως και οι άνθρωποι, είναι δραστήρια την ημέρα. Το συμπέρασμα ήταν ότι η διαβίωση υπό λάμπες φθορισμού συνδέεται με ασθενέστερους ημερήσιους κιρκαδικούς ρυθμούς, με υψηλότερη γλυκόζη στο αίμα, σε τιμές που εμπίπτουν στα όρια του διαβήτη, και με σπερματοζωάρια λιγότερο ενεργά, σε σχέση με ζώα που ζούσαν σε φως προσομοιωμένο προς το φυσικό.
Η Λίλι Γιαν, συνσυγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του MSU, επισημαίνει ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι περνούν τον περισσότερο χρόνο τους σε εσωτερικούς χώρους. Αν γίνει κατανοητό πώς η ποιότητα του φωτός εκεί επιδρά στη φυσιολογία, οι συνέπειες για τον σχεδιασμό κατοικιών, σχολείων, χώρων εργασίας και χώρων υγειονομικής περίθαλψης μπορεί να είναι σημαντικές, αναφέρει.
Το φως, προσθέτει, δεν χρησιμεύει μόνο για την όραση. Αποτελεί βιολογικό σήμα που επηρεάζει την οργάνωση του κιρκαδικού ρυθμού και, ενδεχομένως, μια αλυσίδα επακόλουθων επιπτώσεων στην υγεία.
Τα πειράματα
Η εργασία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Biological Rhythms. Είναι η πρώτη που εξετάζει πώς το φως της ημέρας επιδρά στους κιρκαδικούς ρυθμούς και στη φυσιολογία, με προγραμματιζόμενο έλεγχο φάσματος ώστε να αναπαράγονται πραγματικά περιβάλλοντα φυσικού φωτισμού, και με αρουραίους των λιβαδιών, είδος δραστήριο την ημέρα όπως οι άνθρωποι.
Σχεδόν όλα τα τρωκτικά των εργαστηρίων είναι νυκτόβια. Προκύπτει έτσι ασυμφωνία, όταν οι ερευνητές επιχειρούν να κατανοήσουν πώς το φως της ημέρας διαμορφώνει την ανθρώπινη βιολογία.
Στο πρώτο πείραμα, οκτώ αρσενικοί αρουραίοι των λιβαδιών εκτέθηκαν επί δύο εβδομάδες σε τέσσερις συνθήκες: σταθερό φως ισοδύναμο με το φως της ημέρας, φως ημέρας που δυνάμωνε την αυγή και εξασθενούσε το σούρουπο, τυπικό φως φθορισμού γραφείου, καθώς και φως γραφείου μαζί με μία ώρα έντονου φωτισμού που μιμούνταν τον φυσικό.
Στο δεύτερο πείραμα, 20 αρσενικά έζησαν για έξι εβδομάδες είτε σε φωτισμό ισοδύναμο με το φως της ημέρας είτε σε φωτισμό φθορισμού. Οι ερευνητές παρακολούθησαν το σωματικό βάρος, τη γλυκόζη στο αίμα, τον αριθμό των σπερματοζωαρίων και την κινητικότητά τους.
Οι αρουραίοι των λιβαδιών σε φωτισμό ισοδύναμο με το φως της ημέρας εμφάνισαν τους ισχυρότερους ημερήσιους ρυθμούς. Οι πιο αδύναμοι καταγράφηκαν στα ζώα που ζούσαν υπό φωτισμό γραφείου. Μία μεμονωμένη ώρα «φυσικού» φωτός το μεσημέρι επανέφερε εν μέρει την κατάσταση.
Στο δεύτερο πείραμα, τέσσερα στα δέκα ζώα της ομάδας του φθορισμού εμφάνισαν γλυκόζη αίματος σε επίπεδα που εμπίπτουν στα όρια του διαβήτη, έναντι ενός στα δέκα στην ομάδα του «φυσικού» φωτός. Στην ομάδα του φθορισμού η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων δεν έφτανε ούτε το μισό, ενώ ο αριθμός τους δεν μεταβλήθηκε.
Η ερευνητική ομάδα, με αρχιτέκτονες, ψυχολόγους και φυσιολόγους, θεωρεί τα ευρήματα πρώιμα στοιχεία με ελπιδοφόρο χαρακτήρα. Προτρέπει, όμως, άλλους ερευνητές να συνεχίσουν την έρευνα με αρουραίους των λιβαδιών ή άλλα ημερόβια ζώα, ώστε να διαπιστωθεί αν ανάλογες επιδράσεις εμφανίζονται και στους ανθρώπους.
Ο Άντονι Μπαμ Κιμ, κύριος συγγραφέας της μελέτης από το Τμήμα Αρχιτεκτονικής στο Μπέρκλεϊ, αναφέρει ότι οι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία δεν εξαντλούνται στα φάρμακα, τη διατροφή και την άσκηση. Βιολογικοί παράγοντες έκθεσης είναι και τα φωτιστικά περιβάλλοντα που δημιουργούνται σε σπίτια, σχολεία και χώρους εργασίας.
Αν γίνει κατανοητή αυτή η επίδραση, υπογραμμίζει, θα μπορούσε να βοηθήσει στη διαμόρφωση πιο υγιούς εσωτερικού περιβάλλοντος και στον εντοπισμό πρακτικών προσεγγίσεων, χωρίς φάρμακα, για τη στήριξη της κιρκαδικής και της μεταβολικής υγείας.

































