Ποιος είναι αλήθεια ο Μπομπ Σφουγγαράκης
Ημερομηνία:
20/2/2015, 17:48 - Εμφανίσεις: 105
ΚατηγοÏήθηκε το 2004 από την (υπεÏσυντηÏητική) κυβÎÏνηση του ΤζοÏτζ Μπους πως Ï€Ïοάγει την ομοφυλοφιλία ως μια υγιή σχÎση. ΛοιδωÏήθηκε ως «επικίνδυνος» για την πνευματική… Ï€Ïόοδο των ανήλικων θεατών του. ΕπικÏίθηκε για τα δήθεν αντιχÏιστιανικά κι αντι-οικογενειακά μηνÏματα που πεÏνάει στην αμεÏικανική νεολαία.
Πάντως, ο Μπομπ ΣφουγγαÏάκης, όπως τα πεÏισσότεÏα κινοÏμενα σχÎδια που μας ÎÏχονται από τις ΗΠΑ, είναι ταυτόχÏονα καλά μελετημÎνα ως χαÏακτήÏες Â«ÎºÎ¿Î¹Î½Ï‰Î½Î¹ÎºÎ¿Ï ÏƒÏ‡Î¿Î»Î¹Î±ÏƒÎ¼Î¿Ï», αλλά και πολιτισμικά αποκυήματα των καιÏών τους.
Όλα άÏχισαν το 1999, όταν εμφανίστηκε για Ï€Ïώτη φοÏά ο Μπομπ ΣφουγγαÏάκης. Πάνω στην κόψη του Millennium, η (αÏκετά ενήλικη, αν και θεωÏοÏμενη ως παιδική) σειÏά καÏτοÏν θεωÏήθηκε από πολλοÏÏ‚ αμεÏικανοÏÏ‚ τηλεοπτικοÏÏ‚ κÏιτικοÏÏ‚ πως Îπιανε το μεταμοντÎÏνο zeitgeist της εποχής εκείνης, λίγο μετά τα ζοφεÏά και σκοτεινά, υπαÏξιστικά ‘90s και λίγο Ï€Ïιν την Îλευση της Ï„Ïόμο-υστεÏίας της 11ης ΣεπτεμβÏίου 2001: ακÏιβώς στο μεταίχμιο του 2000, σε Îναν πολÏχÏωμο, μεταμοντÎÏνο κόσμο που Îμοιαζε να επιστÏÎφει με αισιοδοξία, λίγο Ï€Ïιν διαλυθεί σαν φλεγόμενο ζÎπελιν στην μοÏφή δυο Δίδυμων Î ÏÏγων.
Οι ήÏωες της σειÏάς, ο Μπομπ και ο κολλητός του φίλος, ΠάτÏικ, υποτίθεται πως ψηλαφοÏσαν με υπογειακό και υποσυνείδητο Ï„Ïόπο πολλά κοινωνικά ζητήματα της αμεÏικανικής κουλτοÏÏας, κυÏίως τα φυλετικά και σεξιστικά της στεÏεότυπα.
Η κεντÏική μοÏφή του καÏτοÏν, ο Μπομπ, παÏουσιαζόταν ως Îνας αδÎξιος και αφελής χαÏακτήÏας, με αÏκετά «θηλυκά» χαÏακτηÏιστικά (πάντως σίγουÏα όχι αυστηÏÏŽÏ‚ «αÏÏενωπά» με την macho Îννοια του ÏŒÏου), όπως λόγου χάÏη την διαÏκή του ανασφάλεια για την εξωτεÏική του εμφάνιση.
Και ÏστεÏα ήταν κι αυτή η… σκιώδης κι αδιευκÏίνιστη σχÎση του με τον ΠάτÏικ: ήταν όντως σÏντÏοφοι ή απλώς δυο –παÏεξηγημÎνοι- καλοί φίλοι; Οι σεναÏιογÏάφοι της σειÏάς αδυνατοÏσαν να το ξεκαθαÏίσουν, ίσως κι εν γνώσει τους, Ï€Ïοκαλώντας την μήνη κάποιων ανεκδιήγητων Ρεπουμπλικάνων γεÏουσιαστών που ζήτησαν την παÏση της Ï€Ïοβολής της επειδή δήθεν «απειλοÏσε τα χÏηστά ήθη της αμεÏικανικής κοινωνίας».
Μιας κοινωνίας που είχε μάθει, επί μισόν αιώνα, να είναι «επιλεκτικά κÏυπτώμενη» όσον αφοÏά σε φλÎγοντα κοινωνικά ζητήματα όπως η θÎση της γυναίκας ή οι φυλετικÎÏ‚ Ï€Ïοκαταλήψεις ενάντια σε μαÏÏους ή εÏυθÏόδεÏμους.
Μην ξεχνάμε πως οι ταινίες κινουμÎνων σχεδίων της Disney, από το 1930 μÎχÏι τουλάχιστον τον θάνατο του εμπνευστή της, στα Ï„Îλη του 1960, ήταν μια τεÏάστια οπτική πινακοθήκη ÏατσισμοÏ: λόγου χάÏη, η ΆÏιελ, η ΜικÏή ΓοÏγόνα, ήταν διατεθειμÎνη να απαÏνηθεί την ωÏαία της φωνή, (δηλαδή το ίδιο της το είναι) σε αντάλλαγμα για Îνα ζευγάÏι πόδια (δηλαδή μια πιο καλή εξωτεÏική εμφάνιση) με σκοπό να την αποδεχτεί ο αγαπημÎνος της.
Ή το απόλυτο μισαλλόδοξο αποκοÏÏφωμα, το καÏτοÏν The Jungle Book (Το Βιβλίο της ΖοÏγκλας) του 1967, όπου ο Μόγλης συναντάει μια ομάδα ουÏαγκοτάγκων, οι οποίοι μιλάνε με αφÏοαμεÏικανική Ï€ÏοφοÏά (!) –ενώ όλοι οι υπόλοιποι χαÏακτήÏες της ταινίας μιλάνε άψογα οξφοÏδιανά αγγλικά.
Ακόμη λοιπόν κι αν θεωÏήσουμε πως ο Μπομπ και ο ΠάτÏικ είναι όντως Îνα ομοφυλόφιλο ζευγάÏι, το συγκεκÏιμÎνο κινοÏμενο σχÎδιο άνοιξε μια άλλη ατζÎντα, Ï€Ïος μια μεγαλÏτεÏη κοινωνική ανεκτικότητα απÎναντι σε ομάδες Ï€Î»Î·Î¸Ï…ÏƒÎ¼Î¿Ï Ï€Î¿Ï… μÎχÏι τα μÎσα της δεκαετίας του 1990 ήταν κοινωνικά πεÏιθωÏιοποιημÎνες και που τότε είχαν αÏχίσει να υψώνουν δειλά την φωνή τους.
Για παÏάδειγμα, για Ï€Ïώτη φοÏά στο 1994 στο κινοÏμενο σχÎδιο «Ο Βασιλιάς των ΛιονταÏιών», ο χαÏακτήÏας του Τίμον παÏουσιάζεται ως... Ï€Ïόθυμος να ντυθεί σαν drag queen και να χοÏÎψει χοÏλα-χουπ. ΤÎσσεÏα χÏόνια μετά κι Îνα Ï€Ïιν την εμφάνιση του Μπομπ, στο καÏτοÏν «A Bug’s Life» (ΖουζοÏνια-1998), ο (αÏσενικός) χαÏακτήÏας του ΦÏάνσις εκδηλώνει διαμαÏτυÏία εντόνως επειδή του αÏÎσει να ντÏνεται γυναικεία και στον δÏόμο τον πεÏνάνε για θηλυκό.
Και ας μην ξεχνάμε: αυτά τα κινοÏμενα σχÎδια απευθÏνονταν –κυÏίως και Ï€ÏωταÏχικώς- σε μικÏά παιδιά…
Ένας Ï„ÎµÏ‡Î½Î¹ÎºÎ¿Î»ÏŒÏ Î±Î½Ï„Î¯-ήÏωας
Αυτό, ωστόσο, που Ï€ÏÎπει να επισημανθεί πεÏισσότεÏο είναι πως ο Μπομπ είναι Îνας αντί-ήÏωας, δηλαδή Îνας Ï€Ïωταγωνιστής που δεν Îχει να επιδείξει πολλÎÏ‚ αÏετÎÏ‚ και διαθÎτει στοιχεία που θεωÏοÏνται κοινωνικώς «αÏνητικά» αλλά παÏολ’ αυτά καταφÎÏνει να ανυψωθεί Ï€ÎÏαν των ελαττωμάτων του, να απεγκλωβιστεί από το εγώ του και να γίνει χÏήσιμος για το κοινωνικό σÏνολο.
Ένα αντίστοιχο παÏάδειγμα αντί-ήÏωα σε μοÏφή καÏτοÏν είναι ο Î Î¯Ï„ÎµÏ Î“ÎºÏίφιν, ο πάτεÏ-φαμίλιας από την σειÏά κινουμÎνων σχεδίων «Family Guy». Ή, σε επίπεδο ενήλικης τηλεοπτικής σειÏάς, ο Ï€Ïάος και υπομονετικός, σε σημείο παÏεξηγήσεως, Τιμ ΚάντεÏμπεÏι, υπάλληλος της εταιÏείας Wernham Hogg στη βÏετανική σειÏά «The Office».
Ο Μπομπ όμως δεν είναι τίποτα απ’ όλα αυτά: είναι, στην ουσία, Îνας πολÏχÏωμος «Χόλντεν Κόλφιλντ», που όπως και ο χαÏακτήÏας του «ΦÏλακα στη Σίκαλη», είναι Îνας καταπιεσμÎνος κι ÏŽÏες ÏŽÏες αφελής Îφηβος που δεν αντÎχει να ζει σε Îναν κόσμο ενηλίκων, οι οποίοι τον κÏίνουν διαÏκώς αυστηÏά.
Εντάξει, η λογοτεχνική αντιστοιχία με τον αντί-ήÏωα του ΤζÎι Îτι Î£Î¬Î»Î¹Î½Ï„Î¶ÎµÏ ÎµÎ¯Î½Î±Î¹ σχεδόν «βÎβηλη», αλλά πάντως εκπληÏώνει το βασικό σκοπό της: να καταδείξει δηλαδή πως τόσο ο Χόλντεν, όσο και ο Μπομπ είναι δυο παÏεξηγημÎνοι χαÏακτήÏες που Ï€ÏοσπαθοÏν πάση θυσία να απεγκλωβιστοÏν από τα στεÏεότυπα στα οποία η ίδια η κοινωνία τους Îχει εντάξει.
Κωνσταντίνος Τσάβαλος
|
|
|