Διάθεση λέγεται η ιδιαίτερη σημασία του ρήματος που φανερώνει αν ...

Διάθεση λέγεται η ιδιαίτερη σημασία του ρήματος που φανερώνει αν το υποκείμενο ενεργεί ή παθαίνει κάτι ή είναι απλώς σε μια κατάσταση.

Κατά συνέπεια, σε αντίθεση προς τις φωνές, που αποτελούν χαρακτηριστικό της μορφολογίας του ρήματος, οι διαθέσεις αποτελούν χαρακτηριστικό της σύνταξης και της σημασιολογίας.

Οι διαθέσεις των ρημάτων στη νέα ελληνική γλώσσα (όπως και στην αρχαία ελληνική) είναι τέσσερις: η ενεργητική, η μέση, η παθητική και η ουδέτερη.

• Ρήματα με ενεργητική διάθεση ή ενεργητικά λέγονται εκείνα που σημαίνουν ότι το υποκείμενο ενεργεί: «Οι μαθητές γράφουν την εργασία τους», «Ο διευθυντής της εταιρείας πραγματοποίησε βράβευση τους πλέον αποδοτικούς υπαλλήλους», «Σπρώξαμε όλοι μαζί το αυτοκίνητο».

Τα ενεργητικά ρήματα διακρίνονται σε μεταβατικά και αμετάβατα.

Μεταβατικά ονομάζονται τα ρήματα που δείχνουν ότι η ενέργεια του υποκειμένου μεταβαίνει σε αντικείμενο: «Χτυπώ τα πλήκτρα του πιάνου», «Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους δρόμους στην επιστήμη», «Η αντιπολίτευση σύρει την κυβέρνηση σε εκλογές».

Αμετάβατα ονομάζονται τα ρήματα που δείχνουν ότι η ενέργεια του υποκειμένου δε μεταβαίνει πουθενά, επομένως τα ρήματα που δε συνδυάζονται με αντικείμενο: «Τα παιδιά παίζουν», «Η μητέρα σου δάκρυσε».

Ορισμένα ενεργητικά ρήματα χρησιμοποιούνται στο λόγο άλλοτε ως μεταβατικά και άλλοτε ως αμετάβατα: «Βράζω το γάλα» αλλά και «Το νερό βράζει», «Ο ανιψιός μου σπουδάζει ιατρική» αλλά και «Ο γιος του σπουδάζει στη Γαλλία».

• Ρήματα με μέση διάθεση ή μέσα λέγονται εκείνα που σημαίνουν ότι το υποκείμενο ενεργεί και η ενέργεια επιστρέφει με κάποιον τρόπο σε αυτό το ίδιο: «Η αδελφή μου χτενίζεται εδώ και μισή ώρα».

Μέση διάθεση είναι δυνατόν να έχουμε και στην περίπτωση εκείνη κατά την οποία δεν εκτελεί την ενέργεια που δηλώνει το ρήμα το ίδιο το υποκείμενο, αλλά κάποιος άλλος για λογαριασμό του υποκειμένου: «Οι περισσότεροι φίλοι μου κουρεύονται στον κουρέα της γειτονιάς τους».

Τα μέσα ρήματα που φανερώνουν πως η ενέργεια που κάνει το υποκείμενο επιστρέφει άμεσα στο ίδιο ονομάζονται ...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr