Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Γ')

Την ίδια γραμμή με τον Θουκυδίδη ακολούθησε τον επόμενο αιώνα (τον 4ο αιώνα π.Χ.) ο Αριστοτέλης, ο οποίος επιχείρησε μάλιστα να ερμηνεύσει την υπεροχή των Ελλήνων έναντι των βαρβάρων με όρους περιβαλλοντικού ντετερμινισμού.

Πιο συγκεκριμένα, ο μεγάλος σταγειρίτης φιλόσοφος υποστήριξε ότι το γένος των Ελλήνων ήταν το μοναδικό που συνδύαζε τη γενναιότητα με το καλλιεργημένο πνεύμα, το υψηλό φρόνημα («θυμός») με τις πνευματικές αρετές («διάνοια»), επειδή ζούσε ανάμεσα στα έθνη των ψυχρών τόπων και της Ευρώπης από τη μια και της Ασίας από την άλλη (τα πρώτα ήταν μεν γενναία, αλλά υστερούσαν σε πνευματικά εφόδια και δεξιότητες, τα δεύτερα πάλι το ακριβώς αντίστροφο).

Προεκτείνοντας τη σκέψη του, ο Αριστοτέλης ισχυρίστηκε ότι οι πολιτικοί προβληματισμοί και οι φιλοσοφικές αναζητήσεις θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των ελλήνων –ενηλίκων και αρρένων– πολιτών, ενώ οι βάρβαροι, που ήταν εκ φύσεως –εξαιτίας έμφυτης νοητικής υστέρησης– δούλοι, θα έπρεπε να αποτελούν την εργατική τάξη.

Το προφανώς σαθρό αυτό επιχείρημα περί φυσικής δουλείας δεν εμπόδισε πάντως τον Αριστοτέλη να αναγνωρίσει ορισμένους αξιοπρόσεκτους πολιτειακούς και κοινωνικοοικονομικούς θεσμούς των βαρβάρων, όπως ο καταμερισμός των κοινωνικών λειτουργιών, η νομοθεσία και η πολιτική τάξη των Αιγυπτίων, καθώς και τα συσσίτια (κοινά γεύματα) των Οινωτρών της ιταλικής χερσονήσου.Το ανωτέρω περιγραφέν στερεότυπο για τον «καλό Έλληνα» και τον «κακό βάρβαρο» άρχισε σαφώς να υποχωρεί και να υφίσταται καίρια πλήγματα κατά τους Ελληνιστικούς Χρόνους (323-31 π.Χ.), προπάντων μετά τη δυναμική εμφάνιση της Ρώμης.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Πολύβιος ο Μεγαλοπολίτης, σημαντικός ιστορικός του 2ου αιώνα π.Χ., πρότεινε –αντί του παλαιού υπεραπλουστευτικού διπόλου «Έλληνες – βάρβαροι»– μια νέα ταξινόμηση του ανθρώπινου γένους, τριμερή αυτήν τη φορά: Έλληνες, βάρβαροι και Ρωμαίοι.

Με την πάροδο του χρόνου, η διάκριση μεταξύ Ελλήνων και Ρωμαίων έμελλε να καταρρεύσει, να χάσει πλήρως την ισχύ της.

Τούτο συνέβη στα χρόν...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr