Οι εκκαθαρίσεις του Σι αφήνουν χωρίς έμπειρους στρατηγούς την κορυφή του κινεζικού στρατού

Η Κίνα κινείται, στην τρέχουσα φάση, σε πορεία ελεγχόμενου στρατηγικού ανταγωνισμού με τις ΗΠΑ. Σε αυτό το πλαίσιο, η εκστρατεία που εξακολουθεί ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, με άξονα την πολιτική αφοσίωση και την καταπολέμηση της διαφθοράς, έχει φέρει αναταραχή χωρίς προηγούμενο στην ηγεσία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού.

Την ίδια περίοδο το Πεκίνο εντείνει την ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής, στρατιωτικού εξοπλισμού και του πυρηνικού οπλοστασίου. Οι στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από την Ταϊβάν γίνονται ολοένα πιο σύνθετες. Η στρατιωτική ηγεσία, όμως, έχει αποψιλωθεί.

Από τις επτά θέσεις της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, οι πέντε μένουν πλέον κενές. Πρόκειται για σπάνιο κενό στην κορυφή της στρατιωτικής διοίκησης της Κίνας.

Σύμφωνα με την επίσημη εξήγηση, οι απομακρύνσεις συνδέονται με τις προσπάθειες για εξάλειψη της διαφθοράς και για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ενόπλων δυνάμεων.

Δεν έχει ξεκαθαριστεί αν οι κενές θέσεις θα συμπληρωθούν στην επικείμενη κρίσιμη συνεδρίαση της 20ής Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας.

Η 5η Ολομέλειά της θα διεξαχθεί στο Πεκίνο, από τις 26 έως τις 29 Οκτωβρίου.

Η ημερομηνία κλείδωσε σε συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου (Politburo), με προεδρεύοντα τον Σι Τζινπίνγκ.

Κυρίως, στην ημερήσια διάταξη βρίσκονται θέματα κομματικής πειθαρχίας, διακυβέρνησης και ελέγχου.

Ανοιχτό μένει, ωστόσο, το πότε θα αντικατασταθούν τα στελέχη της ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας, έπειτα από τις πρόσφατες σαρωτικές εκκαθαρίσεις.

Το τελευταίο κύμα εκκαθαρίσεων έγινε γνωστό στις 21 Σεπτεμβρίου, λίγο προτού ο Σι μεταβεί επισήμως στις ΗΠΑ για συνομιλίες με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Με την ανακοίνωση σηματοδοτήθηκε η απομάκρυνση κορυφαίων στρατιωτικών αξιωματούχων. Ανάμεσά τους ο πρώην αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής Τζανγκ Γιουσιά, που κάποτε θεωρούνταν ο στενότερος στρατιωτικός σύμμαχος του Σι, και ο αρχηγός του Κοινού Επιτελείου Λιου Τζενλί.

Οι δύο στρατηγοί διαγράφηκαν επίσημα από το ΚΚΚ και απομακρύνθηκαν από τον στρατό, με την αιτιολογία των «σοβαρών παραβιάσεων της πειθαρχίας και του νόμου».

Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ κατέφθασε σε τελετή για την Ημέρα των Μαρτύρων, στην πλατεία Τιενανμέν στο Πεκίνο.

Το κενό στην ανώτατη ηγεσία του στρατού

Εκτιμάται ότι οι εκκαθαρίσεις στις τάξεις του στρατού στην Κίνα έχουν αγγίξει περίπου το 52% των θέσεων στην ανώτατη ηγεσία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού. Στο ποσοστό περιλαμβάνονται διοικητές από όλους τους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων και από τις περιφερειακές διοικήσεις.

Ο Τζανγκ Γιουσιά ήταν, μέχρι πρόσφατα, αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής. Ο Λιου Τζενλί ήταν μέλος της.

Και οι δύο βρίσκονταν σε καίριες θέσεις της ανώτατης στρατιωτικής διοίκησης και διέθεταν σημαντική στρατιωτική εμπειρία.

Από τον Ιανουάριο, πάντως, τελούσαν υπό έρευνα, έως την πρόσφατη απομάκρυνσή τους.

Η εξέλιξη αυτή σήμανε, στην πράξη, τον αποδεκατισμό του ανώτατου οργάνου που αποφασίζει για τις ένοπλες δυνάμεις της Κίνας.

Σήμερα, στο όργανο αυτό, δεν υπηρετεί ούτε ένας ανώτατος στρατιωτικός με πραγματική εμπειρία διοίκησης στρατευμάτων στο πεδίο.

Ουσιαστικά έχουν απομείνει μόνο δύο πρόσωπα: ο πρόεδρος Σι, ως επικεφαλής, και ο Τζανγκ Σενγκμίν, που αναβαθμίστηκε σε αντιπρόεδρο της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής.

Μεγάλο μέρος της καριέρας του το έχει περάσει επικεφαλής του οργάνου πειθαρχικού ελέγχου και της υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό.

Υπήρξε το κεντρικό πρόσωπο μαζικών εκκαθαρίσεων και ερευνών για οικονομικά εγκλήματα και δωροδοκίες στην Κίνα. Οι υποθέσεις αυτές οδήγησαν στην αποπομπή δεκάδων κορυφαίων στρατηγών και υπουργών Άμυνας.

Επειδή οι σαρωτικές εκκαθαρίσεις μείωσαν δραστικά τα μέλη της ανώτατης στρατιωτικής διοίκησης, αναδείχθηκε σε έναν από τους ελάχιστους εναπομείναντες εν ενεργεία στρατηγούς που έχουν την εμπιστοσύνη του Σι Τζινπίνγκ. Πείρα στη διοίκηση στρατιωτικών επιχειρήσεων, όμως, δεν έχει.

Με την παρούσα σύνθεση, η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή δεν διαθέτει αρκετή στρατιωτική επιχειρησιακή εμπειρογνωμοσύνη για να συμβουλεύει τον Κινέζο πρόεδρο. Αυτό συμβαίνει ενώ επιταχύνεται ο εκσυγχρονισμός των ενόπλων δυνάμεων της χώρας και αυξάνεται η στρατιωτική δραστηριότητα γύρω από την Ταϊβάν.

Το 2019, στο Πεκίνο, στρατιώτες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού παρακολουθούσαν σε γιγαντοοθόνη ομιλία του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, κατά τους εορτασμούς για την 70ή επέτειο από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

Κομματική αφοσίωση και στρατιωτική αποτελεσματικότητα

Από το 2012, οπότε ανέλαβε καθήκοντα ηγέτη της Κίνας, ο Σι Τζινπίνγκ επαναλαμβάνει το σύνθημα «ενός στρατού που ακολουθεί τη διοίκηση του Κομμουνιστικού Κόμματος».

Η λογική είναι να μείνει ακλόνητη η μονοκομματική κυριαρχία και το σύστημα, ακόμη και όταν ο Σι δεν θα ασκεί πια εξουσία.

Η δική του αποχώρηση δεν φαίνεται, πάντως, να βρίσκεται κοντά.

Είναι κοινή πεποίθηση ότι οι μαζικές εκκαθαρίσεις στο στράτευμα δεν είναι απλώς μέρος της επιχείρησης καταστολής της διαφθοράς κατ' εντολήν του προέδρου Σι.

Θεωρούνται κομβικές για τον στόχο του να θέσει υπό πλήρη έλεγχο τον στρατό, βασικό πυλώνα της εξουσίας του ΚΚΚ.

Ενδέχεται το αποτέλεσμα να επηρεάσει την ατμόσφαιρα στο 21ο Εθνικό Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος το 2027.

Αν δεν υπάρξει απρόοπτο, αναμένεται ευρέως ότι ο 73χρονος Σι θα επιδιώξει τέταρτη πενταετή θητεία στη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΚΚΚ.

Προς το παρόν, βασικό θέμα στην 5η Ολομέλεια της 20ής Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΚ είναι η μελέτη ζητημάτων που αφορούν την προώθηση της «πλήρους και αυστηρής αυτοδιαχείρισης και πειθαρχίας».

Πρόκειται για καθοριστικό βήμα προς το συνέδριο του επόμενου φθινοπώρου.

Εικάζεται ότι η αναπλήρωση των πέντε κενών θέσεων στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή μπορεί να φτάσει χρονικά έως τότε.

Μετά τις εκτεταμένες εκκαθαρίσεις, λίγοι είναι οι υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού στους οποίους ο Σι έχει εμπιστοσύνη.

Δεν φαίνεται να έχει διάθεση να επισπεύσει τις εξελίξεις. Ενδέχεται να αξιοποιήσει τους μήνες που έρχονται για να περάσει τους πιθανούς υποψηφίους από ιδιαίτερα αυστηρό έλεγχο και, ταυτόχρονα, να αποδυναμώσει παλαιότερα εσωτερικά δίκτυα επιρροής στις τάξεις του στρατού.

Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης στην Κίνα παρουσιάζουν τη διαδικασία ως απαραίτητη για την «αναγέννηση» του στρατεύματος. Το χρονοδιάγραμμα των αντικαταστάσεων θα μπορούσε, πάντως, να δείξει πόσο καλά έχει εδραιώσει τον προσωπικό του έλεγχο.

Στο μεταξύ, τα ερωτήματα θα οξύνονται.

Δεν αφορούν μόνο την πολεμική ετοιμότητα της Κίνας, αλλά και τη μελλοντική διαδοχή στην ηγεσία της χώρας.