Εκλογική νίκη της Λίστας των Φοιτητών στη Σερβία, ήττα για τον Βούτσιτς

Το κίνημα της νεολαίας και των απλών πολιτών στη Σερβία σημείωσε συντριπτική νίκη. Οι φοιτητές έδωσαν πολιτική μορφή στις κινητοποιήσεις που συντάραξαν τη χώρα για δύο χρόνια και οδήγησαν στην αποχώρηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, του πολιτικού που καθόρισε τη δημόσια ζωή της Σερβίας για περισσότερο από μία δεκαετία.

Αφετηρία ήταν το δυστύχημα της 1ης Νοεμβρίου 2024 στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ. Κατέρρευσε το στέγαστρο ανακαινισμένου κτιρίου και 16 άνθρωποι σκοτώθηκαν. Το γεγονός πυροδότησε κίνημα κατά της συγκάλυψης και της διαφθοράς, με τους φοιτητές στον κεντρικό ρόλο.

Οι μαζικές διαμαρτυρίες κλιμακώθηκαν έκτοτε, επεκτάθηκαν σε αγρότες και εργάτες και πήραν αντικυβερνητικό χαρακτήρα. Στην Ελλάδα το κίνημα αποκαλείται συχνά «Τέμπη της Σερβίας», τόσο για το δυστύχημα και τα αίτιά του όσο και για τις μεγάλες κινητοποιήσεις που ακολούθησαν.

Καθώς δεν υπήρχε πολιτική εναλλακτική απέναντι στον Βούτσιτς, οι φοιτητές κατάρτισαν ψηφοδέλτια με πανεπιστημιακούς, αγρότες, ανθρώπους της δημοσιότητας και απλούς πολίτες. Διεκδίκησαν την εκλογική νίκη με διακηρυγμένο στόχο την ανασυγκρότηση της σερβικής οικονομίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Η συμμετοχή έφτασε στο ρεκόρ του 67,6%, το υψηλότερο ποσοστό από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το 1992. Η «Λίστα των Φοιτητών» κατέγραψε καθαρή νίκη.

Υπήρχαν ανησυχίες ότι ο Βούτσιτς θα αμφισβητούσε το αποτέλεσμα, όμως αναγκάστηκε να αναγνωρίσει την ήττα του. Το κόμμα του αναμένεται να συγκεντρώσει 105 έδρες στο σερβικό κοινοβούλιο των 250 εδρών, ενώ η «Λίστα των Φοιτητών» 135 έως 140.

Έδρα στο κοινοβούλιο εξασφαλίζουν και δύο μειονοτικά κόμματα.

Στο μήνυμα της ήττας, ο Βούτσιτς κατηγόρησε και πάλι τους φοιτητές ότι η νίκη τους θα φέρει αποσταθεροποίηση στη χώρα. Τα προηγούμενα χρόνια παρουσίαζε το κίνημα ως όργανο ξένων δυνάμεων.

Η διαδρομή του Βούτσιτς ως την ήττα

Η πτώση του έχει ιδιαίτερο βάρος, γιατί για πάνω από μία δεκαετία δέσποζε στην πολιτική ζωή της Σερβίας. Ξεκίνησε ως εθνικιστής και αργότερα εμφανίστηκε ως «ρεαλιστής ηγέτης», επιδιώκοντας δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και με τη Ρωσία και την Κίνα.

Τα τελευταία χρόνια οι σχέσεις του με το Ισραήλ έγιναν ακόμη στενότερες.

Γεννήθηκε στο Βελιγράδι και σπούδασε Νομική. Στην πολιτική μπήκε το 1993, ως μέλος του υπερεθνικιστικού Σερβικού Ριζοσπαστικού Κόμματος, υπό τον Βόισλαβ Σέσελ.

Μία δήλωση που έμεινε στη μνήμη έγινε στο κοινοβούλιο της Σερβίας τον Ιούλιο του 1995, εννέα ημέρες μετά τη γενοκτονία της Σερμπρένιτσα. Είχε πει: «Σκοτώστε έναν Σέρβο, κι εμείς θα σκοτώσουμε 100 Μουσουλμάνους».

Σε ανάρτηση της 26ης Οκτωβρίου 2026, ο Victor vicktop55 (@vick55top) έγραψε ότι στη Σερβία ο κόσμος γιορτάζει την ήττα του Βούτσιτς στις βουλευτικές εκλογές. Υποστηρικτές της αντιπολίτευσης βγήκαν στους δρόμους στο Βελιγράδι και σε άλλες πόλεις, με μουσική, χορό και σημαίες. Στην πρωτεύουσα, όσοι πανηγύριζαν τη νίκη της «Λίστας των Φοιτητών» διέλυσαν τον καταυλισμό σκηνών στο Pioneer Park, γνωστό ως Čaci-land. Στην ίδια ανάρτηση υποστηρίχθηκε ότι το ουκρανικό Μαϊντάν δεν έγινε μάθημα και ότι η Σερβία, που για καιρό δεν είχε δει πόλεμο ή χάος, τώρα θα τα δει.

Ο τότε πολιτικός μέντορας του Βούτσιτς, ο Σέσελι, καταδικάστηκε το 2018 σε κάθειρξη 10 ετών από το Τμήμα Εφέσεων του Διεθνούς Μηχανισμού για τα Ποινικά Δικαστήρια. Η καταδίκη αφορούσε διώξεις, εκτοπισμούς και αναγκαστικές μετακινήσεις μη Σέρβων κατά τους πολέμους στα Βαλκάνια τη δεκαετία του 1990.

Ο Αλεξάνταρ Σέσελι, γιος του Βόισλαβ Σέσελι, περιλαμβανόταν στο ψηφοδέλτιο του Βούτσιτς στις εκλογές της Κυριακής.

Το 2008, έπειτα από διάσπαση του Σερβικού Ριζοσπαστικού Κόμματος, ο Βούτσιτς ίδρυσε το SNS, το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα. Το νέο κόμμα στράφηκε προς την Ευρώπη, σε περίοδο κατά την οποία ακροδεξιά και εθνικιστικά κόμματα συνδέονταν με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η Ε.Ε. υποδεχόταν πρόθυμα τη «μεταστροφή» τους.

Το SNS ανέλαβε την εξουσία το 2012, υποσχόμενο να καταπολεμήσει τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα, πάνω στην αγανάκτηση των πολιτών στη Σερβία.

Ο Βούτσιτς υπηρέτησε ως πρώτος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης από το 2012 έως το 2014 και το 2014 έγινε πρωθυπουργός. Τρία χρόνια αργότερα ανέλαβε πρόεδρος της Σερβίας και επανεξελέγη το 2022. Η θητεία του προβλεπόταν να διαρκέσει έως το 2027.

Οι υποσχέσεις για πάταξη της διαφθοράς δεν επαληθεύτηκαν. Το οικονομικό επίπεδο των Σέρβων παρέμενε πολύ χαμηλό, παρά την εισροή ξένων επενδύσεων και τη μείωση της ανεργίας.

Στο μεταξύ δεν εδραίωσε μόνο τη θέση του. Έθεσε κρατικούς θεσμούς υπό τον έλεγχό του και τους χρησιμοποίησε ως πολιτικά εργαλεία, ενώ είχε απόλυτο έλεγχο των μέσων ενημέρωσης.

Τα φαινόμενα διαφθοράς, πάντως, συνεχίζονταν.

Από τους δρόμους έως τις έδρες της Βουλής

Για τις πολιτικές του Βούτσιτς, ο πολιτικός επιστήμονας Ντούσκο Ραντοσαβλίεβιτς είπε στο Al Jazeera ότι η περασμένη δεκαετία σημαδεύτηκε από «συστηματική πίεση και καταστροφή των κοινωνικών θεσμών».

«Οι κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών αφιέρωσαν λιγότερο χρόνο στα πραγματικά τους καθήκοντα και περισσότερο στην παρακολούθηση πολιτικών αντιπάλων, ενώ η κριτική σκέψη εκτοπίστηκε από τα δημόσια μέσα ενημέρωσης», πρόσθεσε. «Οι φοιτητές έδωσαν απλώς φωνή στη δικαιολογημένη οργή των πολιτών».

Η εκλογική αναμέτρηση ήταν άνιση. Χωρίς μηχανισμό και χωρίς πρόσβαση σε θεσμούς και μέσα ενημέρωσης, οι φοιτητές ανέτρεψαν τον Βούτσιτς. Η εξέλιξη έδειξε ότι και τα καθεστώτα φτάνουν σε ημερομηνία λήξης και υποχωρούν κάτω από το βάρος αποφασιστικών και μαζικών κινητοποιήσεων.

Μόλις έγιναν γνωστά τα αποτελέσματα, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους για να γιορτάσουν τη «νίκη του λαού». Οι πανηγυρισμοί συνεχίστηκαν όλη τη νύχτα.

Ανάρτηση του Jonny Clock1977 (@JonnyClock1977), στις 26 Οκτωβρίου 2026, με αναφορά σε υλικό των WOW Media Channel και ABC New Aus της 25ης Οκτωβρίου 2026, παρουσίασε τη νίκη της Λίστας των Φοιτητών ως πολιτικό σεισμό, με τον Βούτσιτς να παραδέχεται την ήττα. Την περιέγραψε ως την καλύτερη είδηση εδώ και πολύ καιρό και ως «μεγάλο θαύμα» στη Σερβία, που κανείς στον κόσμο δεν πίστευε. Έγραψε ότι αποχωρεί επιτέλους η φιλορωσική κυβέρνηση και ότι οι Σέρβοι βλέπουν ενέργεια και φωτεινό μέλλον. Σημείωσε πως οι φοιτητές έχουν δύσκολο έργο, γιατί οι διοικητικοί μηχανισμοί μένουν υπό τον έλεγχο της προηγούμενης κυβέρνησης και πρέπει να απομακρυνθούν, ώστε να αναλάβει μια νέα και έντιμη γενιά.

Τομή μέσα σε περίοδο πόλωσης

Η «Λίστα των Φοιτητών» έχει μπροστά της μεγάλη πρόκληση. Καλείται να κυβερνήσει, να αποδώσει δικαιοσύνη, να πατάξει τη διαφθορά και να χειριστεί το δημόσιο χρέος και το χαμηλό βιοτικό επίπεδο.

Το έργο είναι δύσκολο και γίνεται δυσκολότερο λόγω του ρευστού γεωστρατηγικού περιβάλλοντος και των συμμαχιών που θα επιλέξει η νέα κυβέρνηση. Το πολιτικό στίγμα δεν είναι σαφές σε σειρά ζητημάτων και μένει ανοιχτό αν θα είναι ενιαίο.

Οι εκλογές στη Σερβία συνιστούν τομή, και όχι μόνο για την ιστορία της βαλκανικής χώρας.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται η άνοδος του Τραμπ και της ακροδεξιάς σε σειρά χωρών, η υποχώρηση των παραδοσιακών κομμάτων της δεξιάς και της σοσιαλδημοκρατίας, οι πολυάριθμες συγκρούσεις που ξεσπούν ανά τον κόσμο και η ρητορική των ισχυρών που αποβάλλει κάθε δημοκρατικό μανδύα.

Από την άλλη, στις ίδιες συνθήκες τα κινήματα επιστρέφουν στο προσκήνιο. Δεν αφορά μόνο τη Σερβία. Τις τελευταίες εβδομάδες κινήματα νεολαίας εμφανίστηκαν στην Ευρώπη, στην Ινδία, στο Μαρόκο και αλλού.

Οι εκλογές στη Σερβία συνέπεσαν με τις εκλογές στη Βραζιλία, όπου η κεντροαριστερά πέτυχε σημαντική νίκη απέναντι στην ακροδεξιά. Είναι σημάδι της περιόδου και αποτέλεσμα της πόλωσης, που αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της. Το πώς θα εξελιχθεί μένει να φανεί.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow