Η Ρωσία δοκιμάζει εξαγωγή σιτηρών από το Μούρμανσκ καθώς μπλοκάρεται η Μαύρη Θάλασσα

Η Ρωσία επιχειρεί να στείλει σιτηρά από το αρκτικό λιμάνι του Μούρμανσκ, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τα χωράφια όπου παράγονται, επειδή οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν στην πράξη κλείσει τη συνήθη διαδρομή μέσω της Μαύρης Θάλασσας, σύμφωνα με τους Financial Times.

Από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο οι εξαγωγές ρωσικού σιταριού ήταν 38% χαμηλότερες σε σχέση με πέρυσι, παρότι η συγκομιδή ήταν καλύτερη.

Την Τετάρτη, φορτηγό πλοίο χύδην φορτίου στο Μούρμανσκ άρχισε να φορτώνει 29.500 τόνους σιταριού για δοκιμαστικό δρομολόγιο προς αγοραστές στη Βόρεια Αφρική, όπως αναφέρει το κανάλι του λιμανιού στο Telegram. Οι εγκαταστάσεις, που συνήθως διακινούν λιπάσματα, προσαρμόζονται ώστε να μπορούν να χειριστούν σιτηρά.

Η ασυνήθιστη αυτή παράκαμψη δείχνει ότι η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης για τον έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας έχει αναστατώσει το εμπόριο στη Ρωσία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα σιταριού στον κόσμο, και στην Ουκρανία, επίσης σημαντικό προμηθευτή, μολονότι και οι δύο χώρες είχαν σχετικά καλές σοδειές.

Η διαταραχή ανέβασε το κόστος για τους αγοραστές του εξωτερικού, ενώ οι τιμές που εισπράττουν οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί αγρότες έχουν καταρρεύσει.

Η Μόσχα βρίσκεται αντιμέτωπη με δυσκολίες ανάλογες με εκείνες του Κιέβου

Οι Financial Times επισημαίνουν ότι οι ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών διαταράσσονταν επανειλημμένα από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας το 2022, όταν η Μόσχα απέκλεισε τα λιμάνια της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα. Τόσο σοβαρά προβλήματα στο δικό της εμπόριο σιτηρών, όμως, εμφανίστηκαν μόνο αφότου το Κίεβο ενέτεινε φέτος το καλοκαίρι τις επιθέσεις με drones εναντίον ρωσικών λιμανιών και εμπορικών πλοίων.

Η δοκιμαστική αποστολή προς την Αρκτική είναι η πρώτη του είδους της. Η Μόσχα, πάντως, εξάγει ήδη μέσω λιμανιών της Βαλτικής.

«Το βασικό πρόβλημα δεν είναι απλώς το αν μπορούμε να εκτρέψουμε έναν συγκεκριμένο όγκο», δήλωσε ο Αρκάντι Ζλοτσέβσκι, πρόεδρος της Ρωσικής Ένωσης Σιτηρών.

«Είναι ότι το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας θα είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των μεταφορών μέσω της λεκάνης της Αζοφικής και της Μαύρης Θάλασσας, και κάποιος θα πρέπει να καλύψει τη διαφορά», εξήγησε.

Σύμφωνα με τη ρωσική εταιρεία σιδηροδρομικών μεταφορών Rusagrotrans, οι εξαγωγές ρωσικού σιταριού από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο ήταν 38% χαμηλότερες από πέρυσι, παρά την καλύτερη συγκομιδή.

Σε ορισμένα δρομολόγια της Μαύρης Θάλασσας τα ναύλα έχουν υπερδιπλασιαστεί από τα μέσα Ιουλίου, κατά την Fastmarkets, ωθώντας τους εισαγωγείς να αναζητήσουν άλλες λύσεις.

Οι εναλλακτικές διαδρομές μένουν περιορισμένες

Οι εξαγωγείς καταφεύγουν σε ολοένα πιο επινοητικές λύσεις, σημειώνουν οι Financial Times.

Ορισμένα πλοία πλέουν από τη Θάλασσα του Αζόφ προς το εσωτερικό, ανεβαίνουν τον ποταμό Ντον, διασχίζουν τη διώρυγα Βόλγα-Ντον και κατευθύνονται στην Κασπία Θάλασσα, με προορισμό αγοραστές στο Ιράν.

Άλλοι χρησιμοποιούν εμπορευματοκιβώτια για να μεταφορτώσουν σιτηρά από σιδηροδρομικά βαγόνια σε πλοία, σε τερματικούς σταθμούς που δεν διαθέτουν συμβατικές εγκαταστάσεις φόρτωσης χύδην φορτίου.

Οι εναλλακτικές αυτές, όμως, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τα λιμάνια του Νότου.

Ο Ζλοτσέβσκι εκτίμησε ότι οι τερματικοί σταθμοί της Βαλτικής θα μπορούσαν να καλύψουν, μέχρι το τέλος του έτους, το πολύ το ήμισυ του όγκου που χάθηκε από τη Μαύρη Θάλασσα και την Αζοφική.

Η μαζική μετακίνηση προς τον Βορρά έχει υπερφορτώσει τους σιδηροδρόμους και τα βαγόνια συσσωρεύονται στους τερματικούς σταθμούς, όπως ανέφερε.

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει παρόμοιους περιορισμούς εξαιτίας των ρωσικών επιθέσεων.

Οι εναλλακτικές διαδρομές της, ανάμεσά τους εκείνες μέσω του Δούναβη και οι οδικές ή σιδηροδρομικές συνδέσεις μέσω γειτονικών χωρών της ΕΕ, μπορούν να διαχειριστούν μόνο περίπου το ήμισυ του συνηθισμένου όγκου των γεωργικών εξαγωγών, σύμφωνα με τον υπουργό Γεωργίας Τάρας Βισότσκι.

Οι τιμές του ουκρανικού καλαμποκιού στις αποθήκες της ενδοχώρας έχουν μειωθεί σχεδόν κατά ένα πέμπτο μέσα σε τρεις εβδομάδες, καθώς αρχίζει να φτάνει η φετινή συγκομιδή.

Ο Βισότσκι ανέφερε ότι οι εναλλακτικές διαδρομές αύξησαν τα έξοδα logistics κατά τουλάχιστον 50 δολάρια ανά τόνο, εξαλείφοντας τα κέρδη ορισμένων παραγωγών.

«Αναγκάζονται να το πουλήσουν με ζημίες, αλλά για να συνεχίσουν να λειτουργούν», είπε.

Σε αδιέξοδο οι αγρότες και στις δύο χώρες

Τα εμπόδια αυτά πλήττουν τους αγρότες και στις δύο χώρες.

Στη Ρωσία, οι παραγωγοί του νότου, που παραδοσιακά αμείβονταν καλά λόγω της εγγύτητάς τους στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, λαμβάνουν πλέον λιγότερα από εκείνους της κεντρικής Ρωσίας και της περιοχής του Βόλγα, οι οποίοι έχουν καλύτερη πρόσβαση σε τερματικούς σταθμούς εξαγωγών που λειτουργούν.

«Οι εγχώριες τιμές κατέρρευσαν πολύ απότομα τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο», δήλωσε ο Αντρέι Σίζοφ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας γεωργικών συμβουλών SovEcon.

Αν και έχουν ανακάμψει κάπως, παραμένουν «δεκάδες τοις εκατό κάτω από το κόστος παραγωγής».

Πολλοί αγρότες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να κρατήσουν τις σοδειές τους μέχρι να βελτιωθούν οι τιμές.

«Πουλάς τα σιτηρά σου επειδή δεν έχεις άλλη επιλογή. Χρειάζεσαι μετρητά για να χρηματοδοτήσεις τη χειμερινή σπορά, να αποπληρώσεις δάνεια, να πληρώσεις τους υπαλλήλους σου και ούτω καθεξής», είπε ο Σίζοφ.

Ο Πούτιν απέρριψε πρόταση της Τουρκίας για ασφαλείς διαδρόμους

Οι προσπάθειες για την αποκατάσταση της κανονικής ναυτιλιακής κίνησης δεν έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο.

Η Τουρκία, η οποία συνέβαλε στη διαμεσολάβηση της αρχικής συμφωνίας για τα σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας το 2022, πρότεινε τη δημιουργία ξεχωριστών διαδρόμων ασφαλούς διέλευσης για τα ρωσικά και τα ουκρανικά πλοία.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε την πρόταση «απολύτως παράλογη», ενώ άτομα που βρίσκονται κοντά στις διαπραγματεύσεις περιέγραψαν τη στάση της Ρωσίας ως «απαξιωτική».

Οι παγκόσμιες τιμές του σίτου έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών στα τέλη Αυγούστου, σύμφωνα με τους Financial Times.

Έκτοτε οι τιμές έχουν υποχωρήσει, καθώς οι έμποροι ανέμεναν ότι οι αγοραστές θα έβρισκαν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, ενδεχομένως από άλλες χώρες εξαγωγής. Τα έξοδα μεταφοράς, όμως, παραμένουν υψηλά.

Ο Ζλοτσέβσκι δήλωσε ότι το επιπλέον κόστος θα βαρύνει τους αγρότες, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να μετριάσει τις επιπτώσεις.

«Οι εξαγωγείς δεν θα το πληρώσουν από την τσέπη τους», είπε.

«Οι αγρότες έχουν ήδη πολύ λίγα χρήματα. Μπορεί απλά να μην έχουν χρήματα για τις χειμερινές σπορές, οι οποίες έχουν ήδη μείνει πολύ πίσω σε σχέση με πέρυσι. Τελικά, αυτό μπορεί να έχει άσχημη κατάληξη και να υπονομεύσει τα θεμέλια της συγκομιδής του επόμενου έτους», τόνισε.